အထည္ႀကီးပ်က္ႏွင့္ အထည္ေလးပ်က္

ဖိုး
ေသာ္ ငယ္ငယ္တံုးက သူတို႔မိသားစုဟာ ရာသီဥတု ေအးျမတဲ့ ရွမ္းျပည္ထဲက ၿမိဳ႔ႀကီးတၿမိဳ႔မွာ ေနၾကတယ္။ အဲဒါ ဖိုးေသာ္ ငါးတန္း ေက်ာင္းသားဘဝက။ ဖိုးေသာ္အကို ဖိုးေက်ာ္က ခြန္ႏွစ္တန္း။ ဖိုးေသာ္တို႔ အေဖက အစိုးရ အမႈထမ္း အရာရိွႀကီး။ အဲသည့္ ၿမိဳ႔မွာေတာ့ ဖိုးေသာ္တို႔ အေဖထက္ ႀကီးတဲ့သူဆိုလို႔ ေတာထဲက ဆင္ပဲ ရိွေတာ့ တယ္။ ထားပါေတာ့ေလ။ ေျပာခ်င္တာက ဖိုးေသာ့္ အေဖအေၾကာင္း နဲနဲပါသလို ကိုတင္ရဲ့ အေၾကာင္းလည္း အေတာ္ေလး ပါပါတယ္။

ကိုတင္က အညာသား။ ဖိုးေသာ္ အေဖရဲ့ရံုးမွာ စာေရးေလး။ ဖိုးေသာ္ အေဖရဲ့ အနီးကပ္လူ ဆိုလည္း ဟုတ္တယ္။ သူ႔အေဖ ဘယ္သြားသြား ဖုိင္တြဲေတြပုိက္ၿပီး လုိက္ရတယ္။ အဲတာအျပင္ ေန႔ေန႔ညည ၿမိဳ႔ထဲ သြား တာကအစ ဘယ္ သြားသြား ဘယ္လာလာ ကိုတင္ဟာ သူ႔ကုတ္အကၤ်ီ ေအာက္မွာ စလြယ္သုိင္းနဲ႔ ေျခာက္လံုးပူး တလက္ကို အၿမဲ ေဆာင္ထားတယ္။ ဖိုးေသာ္ရဲ့ အေဖလည္း ခါးၾကားမွာ ပစၥတိုတလက္ အၿမဲထိုးထားတာ ေတြ႔ရေလ့ ရိွတယ္။ ေသနတ္ေဆာင္ရတဲ့ အေၾကာင္းက အဲသည့္ ကာလေတြတံုးက ၿမိဳ႔အျပင္ ထြက္လုိက္တယ္ ဆိုရင္ ဒါဟာ သူပုန္ေတြ ႀကီးစိုးထားတဲ့ နယ္ျဖစ္ေနတာကိုး။ ဖိုးေသာ္ အေဖမတုိင္ခင္က အရာရိွႀကီးဟာ သူပုန္ေတြက ေသနတ္နဲ႔ ေခ်ာင္းပစ္တာ ခံထားရဖူးတယ္။ ကံေကာင္းလို႔ ေသေတာ့မေသဖူး။ ဖိုးေသာ္တို႔က ကေလးေတြဆိုေတာ့ ဒါေတြကို စိုးရိမ္စရာလို႔ အဲသည္တံုးက နားမလည္ေသးဖူး။

ကိုတင္က အရပ္ရွည္ရွည္ သြယ္သြယ္၊ အသားကလည္း ျဖဴတယ္။ ရုပ္ကလည္း ေခ်ာတဲ့ အထဲမွာပါတယ္။ အဲတာေၾကာင့္ အိမ္ေထာင္သည္ ဆိုေပမယ့္ ၿမိဳ႔ထဲသြားရင္ အမ်ဳိးသမီးေတြက ကိုတင္ကို အေရးတယူ လုပ္ ေလ့ရိွတာကိုလည္း ဖိုးေသာ္တို႔ ေတြ႔ေနရတာပဲ။

ရာသီဥတုက ေအးေနတဲ့ အရပ္ဆိုေတာ့ အေႏြးထည္က အၿမဲလိုလို ဝတ္ၾကရတယ္။ အဲတာက ကိုတင့္အတြက္ အကြက္ေကာင္းတခုလိုလည္း ျဖစ္ေနတယ္။ ၿမိဳ႔ထဲမွာရိွတဲ့ နာမည္ႀကီး အပ္ခ်ဳပ္ဆုိင္ေတြကေန ေအာ္ဒါမွာခ်ဳပ္တဲ့ ေဘာင္းဘီရွည္နဲ႔ ကုတ္အကၤ်ီေတြကို ကိုတင္က ရံုးသြားတုိင္း သို႔မဟုတ္ အျပင္သြားတုိင္း စတုိင္က်က် ဝတ္ တယ္။ ေနာက္မွ ဖိုးေသာ္သိရတာက ကိုတင္ဟာ သူေအာ္ဒါမွာတဲ့ ဝတ္စံုေတြအတြက္ ပုိက္ဆံမေပးရဖူး။ ဆုိင္ေတြက လူႀကီးရဲ့ အနီးကပ္လူဆိုေတာ့ ႀကိဳကပ္ထားတဲ့ သေဘာနဲ႔ အလကား ခ်ဳပ္ေပးတာ။ လာဘ္ထိုးတာ တမ်ဳိးေပါ့။

ကိုတင္ဟာ ဝတ္တာစားတာလည္း စတုိင္က် လူကလည္း လူေခ်ာ၊ ၿပီးေတာ့ ခ်ဳိင္းၾကားမွာလည္း ေျခာက္လံုးပူးက ပါလုိက္ေသးတယ္ ဆုိေတာ့ ဖိုးေသာ္တို႔ ညီအကိုက ကုိတင္ကို ႀကိတ္ၿပီးေလးစား အားက်ေနၾကတယ္။ ကိုတင့္ကို္ ဗမာဂိ်န္းစ္ဘြန္း ဆိုၿပီး သူတို႔ညီအကိုက နာမည္ေပးထားတယ္။ အဲတာကို အေမတို႔ ေဒၚႀကီးတို႔ၾကားေတာ့ ရယ္လုိက္ၾကတာ မ်က္ရည္ေတြေတာင္ ထြက္တယ္။ ကိုတင့္ကို ဗမာဂ်ိန္းစ္ဘြန္းဆိုၿပီး သညာျပဳတာကို ကိုတင္ ကိုယ္တုိင္ကလည္း သေဘာက်တဲ့ အတြက္ သူတို႔ညီအကိုႏွစ္ေယာက္ ကိုတင္ဆီကေန လက္ေဆာင္ ေကာင္းေကာင္း တခုရလိုက္တယ္။ တျခားေတာ့ မဟုတ္ဖူး၊ တရုတ္နီလုပ္ ေလေသနတ္ တလက္။ တရုတ္နီ ေလေသနတ္က တရုတ္ျဖဴ ေလေသနတ္ထက္ ပိုေကာင္းတယ္လို႔ အဲသည္အခ်ိန္တံုးက လူေတြက သတ္မွတ္ ထားတာကိုး။ တရုတ္နီဆိုတာ တရုတ္ျပည္မႀကီးကို ေခၚတာပါ။ တရုတ္ျဖဴဆိုတာကေတာ့ ထုိင္ဝမ္ကို ေျပာတာ။
အဲသည္ ေလေသနတ္ကို ကိုတင္ဝယ္ေပးတယ္ ထင္ရင္ေတာ့ မွားလိမ္မယ္။ သူတို႔အေဖရံုးမွာ ဖမ္းၿပီးသိမ္းထား တဲ့ လုိင္စင္မဲ့ ေလေသနတ္ေတြထဲက တလက္ကို ကိုတင္က ယူလာေပးတာ။ ကေလးေတြဆိုေတာ့ ဘာသိ မွာတံုး။ ကိုယ္လိုခ်င္တာ ရရင္ ၿပီးတာပဲဟာ။

တေန႔ေတာ့ အိမ္မွာ ကိုတင္ကို ဆူေျပာေျပာၿပီး ဆံုးမေနတဲ့ သူ႔အေဖအသံကို ဖိုးေသာ္ၾကားရတယ္။ "ေမာင္တင္॥ မင္းအေနအထုိင္ အစားေသာက္ ဆင္ျခင္ဦးေနာ္။ ဒီရက္ပုိင္း ေသာက္တာကလည္း မ်ားလြန္း တယ္။ အရက္ဆိုတာ သူမ်ားေပးတုိင္း တုိက္တုိင္း ေသာက္လို႔ေကာင္းတဲ့ အမ်ဳိးမဟုတ္ဖူး။ စြဲသြားလို႔ ေနာင္မွာ ကိုယ့္ဟာကို ဝယ္မေသာက္ ႏုိင္ရင္ ခက္မယ္။ အထည္မႀကီးဘူးဘဲနဲ႔ အထည္ႀကီးပ်က္ ျဖစ္လိမ္မယ္။ ငါ့ကို တုၿပီး ငါေနသလို လုိက္မေနနဲ႔၊ ငါက အခုလက္ရိွ အထည္ႀကီးသမား။ ေနာင္မွာ အထည္ႀကီးပ်က္ျဖစ္ရင္ေတာင္ တကယ္ အထည္ႀကီးခဲ့ဖူးလို႔ အထည္ႀကီးပ်က္ ျဖစ္ရတာ စိတ္ေျဖသာေသးတယ္။ မင္းကခက္လိမ့္မယ္။"

အမွန္ကေတာ့ ဖိုးေသာ္အေဖကို ၿမိဳ႔ထဲက လုပ္ငန္းရွင္ေတြ သူေဌးေတြက အရက္လက္ေဆာင္ ေပးၾကတယ္။ ေအးတဲ့ အရပ္ဆိုေတာ့ လူတုိင္းအရက္ေသာက္တာလည္း ဒီအရပ္မွာ အဆန္းမဟုတ္။ ေဂ်ာ္နီဝါကား ရက္ ေလဘယ္၊ ဘလက္ေလဘယ္ ပုလင္းေတြဆိုတာ အိမ္မွာေအာလပံု။ ကိုတင္က အဲသည့္ အရက္ပံုႀကီးထဲကေန သူႀကိဳက္သေလာက္ ယူေသာက္ခြင့္ ရိွတဲ့အျပင္ သူကိုယ္တုိင္လည္း လူႀကီးမ်က္ႏွာနဲ႔ အရက္ပုလင္း လက္ေဆာင္ေတြ ရေနတာကိုး။ မႏၱေလးရမ္မ်ားဆိုရင္ ကိုတင္က ထိေတာင္ၾကည့္တာ မဟုတ္ဖူး။ ဖိုးေသာ္ ကိုေတာင္ ေျပာေသးတယ္ ရမ္ဆိုတာ အဆင့္နိမ့္အရက္တဲ့။

ခဏေနေတာ့ ကိုတင္မီးဖိုဖက္ကို ထြက္လာတယ္။ အေမနဲ႔ေဒၚႀကီးက သူ႔ကိုေမးတယ္ "ဟဲ့ ေမာင္တင္ မင့္ ဆရာက ဘာေတြ ဆူေနတာတံုး"။ "က်ေနာ္ ဒီရက္ပုိင္း ေသာက္တာမ်ားလို႔ ဆူေနတာ အမ။ စံုေနတာပဲ အထည္ႀကီးပ်က္ ေတြေရာ အထည္မႀကီးဖူးတာေတြေရာ ပါလုိက္ေသးတယ္။ မိန္းမကလည္း ဒီမနက္ က်ေနာ့္ကို ဆူေသးတယ္ဗ်" ဟုျပန္ေျဖရင္း မ်က္ႏွာႀကီးကို စပ္ျဖည္းျဖည္း လုပ္ထားတယ္။ ဖိုးေသာ္အေမက "ေအးေလ ေယာက္က်ားသားဆိုတာ အေသာက္ အစားရိွတယ္ ဆိုေပမဲ့ သိပ္ေသာက္လြန္းရင္းလဲ မေကာင္းဘူးကြဲ႔ ေမာင္တင္ရဲ့။ မင့္ဆရာလည္း အခုတေလာ ေသာက္တာမ်ားေနတယ္။ မင္းမွာလည္း အခု ကေလးရေနၿပီ ဆိုေတာ့ ဆင္ျခင္ေပါ့ကြယ္" ထပ္၍ ဆံုးမျပန္သည္။ ကိုတင္က ရယ္ေမာရင္းျဖင့္ "အင္း ဒီမနက္ကေတာ့ ေမာင္တင္တို႔ အဆူခ်ည္းခံရတဲ့ မနက္ပါပဲ အမရယ္" ဟုျပန္ေျဖရင္း နာမည္ေက်ာ္ ဇာတ္မင္းသားႀကီး ေရႊမန္းတင္ေမာင္ ဟန္ျဖင့္ အဟဲေလး ဟဲလုိက္ေသးတယ္။ ဘာတဲ့။ "ေမာင္တင္ ကိုယ့္ကိုကုိယ္ပင္ သနား လွခ်ည္ရဲ့၊ အိုဗ်ာ ကိုယ့္ကိုကုိယ္ပင္ သနားလွခ်ည္ရဲ့။"

ဖိုးေသာ္အေဖ ဆိုလိုခ်င္တာ ဒီလို။ အစိုးရဝန္ထမ္းဆိုေတာ့ ရုံးကန္ကႏၷားနဲ႔ ပတ္သက္ေနရတဲ့ စီးပြားေရး သမား ေတြက လာဘ္ထိုးတဲ့ သေဘာနဲ႔ လက္ေဆာင္ေတြ အမ်ဳိးမ်ဳိးေပးတဲ့ အေပၚမွာ ခင္တြယ္သာယာသြားမွာကို စိုးလို႔။ ကိုယ္တုိင္ရွာေဖြ ထားတဲ့ ဓနဥစၥာလည္း မဟုတ္တဲ့အျပင္ ကိုယ့္ရိွတဲ့ ဝင္ေငြနဲ႔ ဝယ္မသံုးႏုိင္ဘဲ အလကားရလို႔ သံုးစြဲေနတဲ့ အက်င့္က ေနာင္မွာ ကိုယ့္ကိုကိုယ္သာ ျပန္ဒုကၡေပးမယ္ ဆိုတဲ့ သေဘာပါပဲ။ သို႔ေသာ္လည္း ဖိုးေသာ္အေဖ ကိုယ္တုိင္ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် အိမ္ေရွ႔ေပါက္မွတသြယ္ မီးဖိုေခ်ာင္ဖက္က တလမ္း ဝင္လာေနတဲ့ လက္ေဆာင္ေတြကို အေမလက္ခံေနတာ သိေနတာပဲ။ ဘာျဖစ္လို႔ အေမ့ကို မတားသလဲ။ ခင္လို႔မင္လို႔ လက္ေဆာင္ေပးတာ ေငြသားသက္သက္ လာဘ္ထိုးတာကို လက္ခံတာ မဟုတ္လို႔ အျပစ္မရိွဟု ယူဆေန သလား ေတာ့ မသိ။ သို႔ေသာ္ တဖက္မွာလည္း ဖိုးေသာ္အေဖက ကိုတင္ကို ရံုးကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေငြလက္ခံယူျခင္း၊ ၿမိဳ႔ထဲကဆုိင္ေတြမွ အဖိုးတန္ပစၥည္းမ်ား အလကားယူျခင္း အစရိွသည္တို႔ မလုပ္ရန္ ေျပာေလ့ရိွတယ္။

တခါသားမေတာ့ ျပႆနာတခု ေပၚ၍ ဖိုးေသာ္အေဖ အႀကီးအက်ယ္ ေဒါသူပုန္ထတယ္။ ဘယ္သူရိွရမလဲ ကိုတင္ကို စိတ္ဆိုးတာေပါ့။ သို႔ေသာ္ ထိုအမႈတဲြထဲမွာလည္း ဖိုေသာ္တို႔ ညီအကိုက ကန္႔လန္႔ကန္႔လန္႔နဲ႔ ပါေနတယ္။ ျဖစ္ပံုက ဒီလို။ တေန႔ေတာ့ ဖိုးေသာ္တို႔ ညီအကိုႏွစ္ေယာက္ကို ကိုတင္ကေမးလာတယ္ "ဖိုးေသာ္နဲ႔ ဖိုးေက်ာ္၊ ငါ့ညီတို႔ ေကာင္းဘြိဳင္ေတြ ဝတ္တဲ့ သားေရဂ်ာကင္မ်ဳိး မဝတ္ခ်င္ဘူးလား"။ ဘာေျပာေကာင္းမလဲ ဖိုးေသာ္တို႔ ညီအကိုႏွစ္ေယာက္ ေငါက္ခနဲ ထၿပီး ကိုတင္နဲ႔ ၿမိဳ႔ထဲကို လိုက္လာၾကတယ္။ သားေရဂ်ာကင္ ေရာင္းတဲ့ အိႏိၵယႏြယ္ဖြား ဆုိင္ပုိင္ရွင္ကို ကိုတင္က "ဒါအဖိုးႀကီး သားႏွစ္ေယာက္ေလ။ သားေရဂ်ာကင္ လုိခ်င္တယ္ဆိုလို႔ ခင္ဗ်ားဆုိင္ကို ေခၚလာတာ။ ေစ်းေတာ့ အမ်ားႀကီး မတင္နဲ႔ေနာ္"ဟု စကားစတယ္။ အဲသည့္ ဆုိင္ပုိင္ရွင္က ကိုတင္နဲ႔ ဘယ္ကိစၥေတြ ဘယ္လိုပတ္သက္ ေနသလဲေတာ့ မသိ။ တျပားမွ ေပးစရာမလိုဘဲ ဖိုးေသာ္တို႔ ညီအကိုႏွစ္ေယာက္ အနက္ေရာင္ သားေရဂ်ာကင္ေတြ ကိုယ္စီဝတ္လို႔ အိမ္ကို ျပန္ေရာက္လာတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဆုိင္ရွင္က ကိုတင့္ကိုလည္း သားေရဂ်ာကင္တထည္ လက္ေဆာင္ ေပးလုိက္ေသးတယ္။ သူတို႔ သံုးေယာက္သား သားေရဂ်ာကင္ ဝတ္လုိက္ရတဲ့ သက္တန္းက ႏွစ္ရက္ထက္ မပိုပါဘူး။ ဖိုးေသာ္ အေဖက သူတို႔ သံုးေယာက္ သားေရဂ်ာကင္ေတြ ဝတ္ၿပီး လားလားလားလား လုပ္ေနတာ ေတြ႔ေတာ့ စစ္ေၾကာေရး ဝင္ေတာ့ တာေပါ့။

"ေဟ့ေကာင္ ငတင္ လာဦး။ မင္းလခက ဘယ္ေလာက္ရလို႔ သားေရဂ်ာကင္ ဝယ္ဝတ္ရတာလဲ။ မင္းလခက တလမွ သံုးရာေတာင္ မျပည့္ဘူး။ မင္းက ငါးရာတန္ သားေရဂ်ာကင္ ဝတ္ထားေတာ့ ၿမိဳ႔ထဲက လူေတြက မင္းကို ဘာေျပာမလဲ။ ၿပီးေတာ့ ငါ့ဖက္ပါ လွည့္လာဦးမယ္။ မင္းကုတ္အကၤ်ီေတြ တစံုၿပီးတစံု ခ်ဳပ္ဝတ္ေနတာ ငါမေျပာခ်င္ေသးလို႔ ၾကည့္ေနတာ။ အခုေတာ့ လြန္လြန္းေနၿပီကြ။ ဆုိင္ကေန အလကား ယူလာတာ မဟုတ္ လား။ လက္ေဆာင္ေပးတယ္ေတြ ဘာေတြ ငါ့ကိုလာေျပာမေနနဲ႔။ သြားအခုခ်က္ျခင္း အဲသည့္ဆုိင္ကို ျပန္ေပး။ ဟိုႏွစ္ေကာင္ မင္းတို႔ဂ်ာကင္ေတြပါ အခုေပးလုိက္။ ငါခဏခဏ ေျပာေနတာကို အမွတ္မရိွဘူး။ အထည္ႀကီးပ်က္ ျဖစ္မယ့္ေကာင္ေတြ"။ ဖိုးေသာ္အေဖ ေျပာတာ ဟုတ္ေတာ့လည္း ဟုတ္တယ္။ ေရႊတက်ပ္သား တေထာင္ စြန္းစြန္းေလးသာ ရိွတဲ့ေခတ္မွာ ကိုတင္လို ရံုးစာေရးေလး တေယာက္က ငါးရာတန္ သားေရဂ်ာကင္ ဝတ္ေန တယ္ဆိုေတာ့ လူျမင္လို႔ေတာ့ မေကာင္းဘူးေပါ့။ ဖိုးေသာ္တို႔ ညီအကိုကေတာ့ သားေရဂ်ာကင္မ်ားကို ႏွေမွ်ာတသလွစြာ မ်က္ရည္အဝုိင္းသား ျဖင့္ၾကည့္ရင္း ကိုတင့္လက္ထဲ ထိုးအပ္လုိက္ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲသည့္ အခ်ိန္တံုးက ဖိုးေသာ္အေဖမွာ လူငယ္ေတြက ရွန္မိြဳင္းသားလို႔ ေခၚတဲ့ အညိဳႏုေရာင္ သားေရဂ်ာကင္ႀကီး တထည္ ရိွေနၿပီးသား။

ဖိုးေသာ္အေဖနဲ႔ ကိုတင္တို႔ အဲသလို တက်က္က်က္ ရိွတဲ့အခါလည္း ရိွေပမဲ့ ညေနဖက္ ၿမိဳ႔ထဲက လုပ္ငန္းရွင္ေတြ စီးပြါးေရးသမားေတြ ဖိတ္တဲ့ ညစာစားပြဲေတြကို ရယ္ရယ္ေမာေမာနဲ႔ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ႀကီး သြားေနတံုး။ ေသာက္စား ေနတံုး။ အင္း ထံုးစံအတုိင္းေပါ့။ ဖိုးေသာ္အေဖက ခါးၾကားမွာ ပစၥတိုထိုးၿပီး ကိုတင္ကေတာ့ ခ်ဳိင္းၾကားမွာ ေျခာက္လံုးပူး တလက္နဲ႔ ဗမာဂ်ိန္းစ္ဘြန္း လုပ္ေကာင္းတံုး။

ဖိုးေသာ္ တကၠသိုလ္ မတက္ခင္မွာ ႏုိင္ငံေရးအရႈတ္အရွင္း ျပႆနာႀကီး တခုရဲ့ ဝဲဂယက္ေၾကာင့္ ဖိုးေသာ္အေဖ အလုပ္က ႏုတ္ထြက္ရတယ္။ တိုတိုေျပာရရင္ေတာ့ အလုပ္ျပဳတ္ခဲ့တယ္။ ဖိုးေသာ္တို႔ မိသားစုလည္း မႏၱေလးမွာ အေျခခ် ျဖစ္တယ္။ ဖိုးေသာ္ တကၠသိုလ္ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အလည္မေရာက္တာ ၾကာၿပီျဖစ္တဲ့ အေမတို႔ ၿမိဳ႔ကေလးကို ေရာက္သြား တယ္။ ႀကီးေဒၚေတြက ဆီးေျပာတယ္ ကိုတင္တေယာက္ သူတို႔ၿမိဳ႔ကို အလုပ္ ေျပာင္းလာတယ္ အဲတာ သြားေတြ႔ဦးလို႔ ဆိုၾကတယ္။ ဒါနဲ႔ ေနာက္တရက္ ကိုတင့္ရံုးကို သြားၿပီးေတြ႔ျဖစ္တယ္။ ဖိုးေသာ္ ေတာ္ေတာ္ေလး တုန္လႈပ္သြားတယ္ ကိုတင့္ကို ျမင္ေတာ့။ အရက္ေၾကာင့္ ကိုတင့္ရဲ့ မ်က္ႏွာဟာ အဆီအစ္ နီရဲၿပီး အန္းထြက္ေနတယ္။ ေန႔လည္ပဲ ရိွေသးတယ္ သူ႔ပါးစပ္က အရက္နံ႔ထြက္ေနတယ္။ အေပါစား ခ်က္အရက္ အနံ႔။ ပူတဲ့ အရပ္မွာဆိုေတာ့ ကုတ္အကၤ်ီေတာ့ ဝတ္မထားဘူး။ ေဘာင္းဘီရွည္ကေတာ့ အရင္ကလို ဝတ္တံုး။ သို႔ေသာ္ ကိုတင့္အဝတ္အစားေတြဟာ အေတာ္ေလး ႏြမ္းေနပါၿပီ။

"ညီေလး ဖိုးေသာ္ ဘယ္တံုးက ေရာက္လဲဟ။ တရက္ေလာက္ေတာ့ အိမ္မွာထမင္း လာစားဦးကြာ။ မင္းအမ ကလည္း ေတြ႔ရင္ သိပ္ဝမ္းသာမွာ။ ငါ့သားေတာင္ ဒီႏွစ္ ရွစ္တန္း ေရာက္ေနၿပီကြ။ မင့္ အေဖတို႔ အေမတို႔ေရာ ေနေကာင္းရဲလား"။ က်န္းမာေရး သိပ္ေကာင္းပံု မရေပမယ့္ ကိုတင္ကား အရင္ကလို သြက္သြက္ လက္လက္ ေဖာ္ေဖာ္ေရြေရြ ရိွတံုး။ "အေဖကေတာ့ က်န္းမာေရး သိပ္ေကာင္းဘူးဗ်။ အေမကေတာ့ မာပါတယ္” ဟု ဖုိးေသာ္က ျပန္ေျဖရင္း ကိုတင့္ကို ၾကည့္ကာ စိတ္မေကာင္းျဖစ္မိတယ္။ ေထြရာေလးပါးေတြ ေလွ်ာက္ေျပာ ေနရင္းက ဖိုးေသာ္ တခုကိုသတိရလုိက္၍ "ကိုတင္ ရွမ္းျပည္မွာ ေနတံုးက ခင္ဗ်ား အၿမဲကိုင္ေနတဲ့ ေျခာက္လံုးပူးေလး အခုရိွေသးလား၊ ဒီကိုယူလာသလား" ဟုေမးလုိက္တယ္။ ကိုတင္က "ညီေလးရဲ့ အဲတာ ငါ့ကိုယ္ပုိင္ေသနတ္ မဟုတ္ဘူးေလကြာ၊ ၿမိဳ႔ထဲက သူေဌးတေယာက္ လုိင္စင္မေဆာင္တာ ႏွစ္ေက်ာ္လို႔ သိမ္းထားတာကေန ေနာက္ျပန္မေပးေတာ့ပဲ ငါကကုိင္ေနတာကြ။ ငါဒီကို ေျပာင္း လာေတာ့ ဟုိကရံုးမွာပဲ ျပန္ ထားခဲ့ရတာေပါ့ ေနာက္လူ ဆက္ကုိင္မွာေပါ့ကြာ" လို႔ျပန္ေျပာျပတယ္။

အိမ္ကို ျပန္ေရာက္ေတာ့ အေမ့ကို ကိုတင္နဲ႔ ေတြ႔ခဲ့ေၾကာင္း အရက္ေဖာေဖာေနေၾကာင္း ဖိုးေသာ္က ေျပာျပ တယ္။ အေမကေတာ့ သက္ျပင္းခ်ရင္း "အင္း ကိုယ့္စိတ္ကို အလုိလုိက္တာမ်ားလို႔ ဒီလိုျဖစ္တာကြဲ႔ ငါ့သားရဲ့။ မင္းအေဖလည္း ေမာင္တင္နဲ႔ သေဘာျခင္းအတူတူပါပဲကြယ္" ဟုေကာက္ခ်က္ျခတယ္။ အေမေျပာတာ ျဖစ္ႏုိင္တယ္လို႔ ဖိုးေသာ္စိတ္ထဲမွာ ေတြးမိတယ္။ အေဖလည္း အလုပ္က ျပဳတ္ၿပီးတာနဲ႔ အရင္ကလို ေဂ်ာ္နီ ဝါကား အရက္မ်ား လက္ေဆာင္ေပးမဲ့ကမ္းမဲ့ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ သူေဌးေတြ မရိွေတာ့။ ပင္စင္ကလည္း မ်ားလွတာ မဟုတ္ေတာ့ ဘီအီးလို႔ ေခၚၾကတဲ့ အရက္ျဖဴနဲ႔သာ ေန႔တုိင္း ႏွစ္ပါးသြားခဲ့ရတယ္။ ေနာက္ဆံုး ဆရာဝန္က အရက္ျဖတ္ခုိင္းလို႔ ျဖတ္လုိက္တယ္။ ဒါေပမဲ့ က်န္းမာေရးက အရင္လို ျပန္ေကာင္း မလာေတာ့ဘဲ ဂီလာနဘဝကို ေရာက္သြားခဲ့ရတယ္။ ကိုတင္လည္း ဒီအတုိင္းဆို သူ႔အေဖလမ္းစဥ္ အတုိင္းျဖစ္မလားပဲ။

"အေမ က်ေေနာ္ေတာ့ ဒီလိုေတြးမိတယ္" ဟု ဖိုးေသာ္က စကားစလုိက္သည္။ "ဘာမ်ားလဲ ငါ့သားရဲ့"။ "ေအာ္ ဒီလိုပါ၊ က်ေနာ္တို႔ ငယ္ငယ္တံုးက ရွမ္းျပည္မွာ ေနတံုးက ကိုတင္ကို အေဖ ေျပာေျပာ ေနတာေလ။ အထည္ မႀကီးဖူးဘဲနဲ႔ အထည္ႀကီးပ်က္ ျဖစ္မဲ့ေကာင္ ဆိုတာေလ။ အခုဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔က အထည္ႀကီးပ်က္၊ ကိုတင္ကေတာ့ အထည္ေလးပ်က္လို႔ သမုတ္ရင္ ေကာင္းမလားလို႔။ အမွန္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔အားလံုး ရိွထားတဲ့ အထည္ တခုတခုေတာ့ ပ်က္လာတဲ့ သူေတြခ်ည္းပါပဲ"။ ဘဝအေမာမ်ားကို ယခုတုိင္ ရင္္ဆုိင္ေနရေသာ္လည္း အေမကား ဖိုးေသာ္ အေျပာကို သေဘာက်လြန္း၍ မ်က္ရည္မ်ား စို႔တက္လာတဲ့ အထိ ဟက္ဟက္ပက္ပက္ ရယ္လုိက္တယ္။

ကိုတင္ႏွင့္ ေတြ႔ခဲ့သည္မွာ အဲတာေနာက္ဆံုးပါပဲ။ ႏွစ္ေပါင္းအစိတ္ ေလာက္ေတာ့ရိွၿပီ။ ကိုတင္တေယာက္ သက္ရိွထင္ရွား ရိွပါ့ဦးမလား။ မေသခ်ာ။ ဖိုးေသာ္တို႔ရဲ့ ဗမာဂ်ိန္းစ္ဘြန္းကို သတိရပါရဲ့ဗ်ာ။

ေဇာ္မင္း (လူ႔ေဘာင္သစ္)
၂ဝ ရက္ ႏုိဝင္ဘာလ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္

ဆက္လက္ဖတ္႐ႈရန္...

အက်ဥ္းခ်ဳပ္သာဖတ္ရန္...

လူသားဆန္မႈျပႆနာ

တ
ေလာက အေမရိကန္ႏိုင္ငံက တကၠဆပ္ျပည္နယ္မွာရွိတဲ့ ဖို႔တ္ဟုဒ္ (Fort Hood) စစ္စခန္းဌာနခ်ဳပ္မွာ စိတ္ ေရာဂါကု ဆရာ၀န္ ဗိုလ္မွဴးတေယာက္က ရဲေဘာ္အမ်ားကို ေသနတ္နဲ့ ပစ္ခတ္မႈ ဟိုးေလးတေက်ာ္ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ အဲသည္ ေနာက္ပိုင္းမွာ တီဗြီအစီအစဥ္ေတြကလည္း အာဖဂန္၊ အီရတ္စစ္ပြဲတြင္းက၊ ဒါမွမဟုတ္ စစ္ပြဲက ျပန္လာ ၾကတဲ့ ရဲေဘာ္ ေတြရဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေျခအေန၊ လူမႈဖူလံုေရးနဲ႔ အပန္းေျဖႏိုင္မႈ အေနအထားေတြကို ရုပ္သံ အစီအစဥ္ေတြက ေစာေၾကာ ျပလာၾကတယ္။ စိတ္၀င္စားဖြယ္လည္း အေတာ္ေကာင္းတယ္။

မေန႔ကေတာ့ အီရတ္မွာ ေျခႏွစ္ဖက္ျပတ္ခဲ့ရတဲ့ စစ္သားတေယာက္ ေျခတု ႏွစ္ဖက္နဲ႔ က်န္းမာေရး ျပန္လည္ နာလံထူ လာပံု ကို ျပတယ္။ ေျခတုကလည္း အေတာ္ေကာင္းလွတယ္။ ေျခႏွစ္ဖက္ျပတ္တာေတာင္ ေျပးႏိုင္၊ လႊားႏိုင္ေအာင္ စီမံထားတဲ့ ေျခတုမ်ဳိးပါ။ ဒီရုပ္သံ အစီအစဥ္နဲ႔ ဆက္စပ္လို႔ လူသားဆန္မႈ ျပႆနာကို က်ေနာ္ ဆက္စပ္ စဥ္းစားမိလာတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရးတို႔ ဘာတို႔ဆိုတာက စိတၱဇဆန္တဲ့ ရႈေထာင့္က ၾကည့္ရင္ အခြင့္အေရးသက္သက္လို႔သာ ထင္ရ တယ္။ ဆုပ္ကိုင္သက္ေသျပရခက္တဲ့ ကိစၥေတြလို႔ ျမင္မိၾကတယ္။ က်ေနာ္ကေတာ့ ဟိုဟိုသည္သည္ ခရီး ေတြလွည့္လည္သြားလာ ေနရင္း လူဆန္မႈ၊ တနည္းေျပာရရင္ ဘ၀ရဲ႔အရည္အေသြး (quality of life) ဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ နည္းနည္းျမင္လာ သလို ရွိမိတယ္။ ဘ၀ အရည္အေသြးဆိုတာ ရုပ္၀တၳဳျပည့္စံုတာ၊ ေခတ္မီတာ၊ နည္းပညာသိပၸံတိုးတက္တာနဲ႔ သိပ္မဆိုင္ လွဘူး။ လူကို လူလိုျမင္ၿပီး တန္ဖိုးထားမႈနဲ႔ပဲ ဆိုင္တယ္လို႔ ျမင္လာ မိတယ္။

တခါက ၀ါရွင္တန္ဒီစီၿမိဳ႔လယ္က ျမက္ခင္းျပင္ႀကီးမွာ ပြဲေတာ္တခု က်င္းပေနစဥ္ က်ေနာ္ေရာက္သြားတယ္။ ဒီပြဲေတာ္မွာ ဂီတပြဲေတြ ပါသလို၊ အစားအေသာက္ အျခားေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲေတြလည္း ပါတယ္။ ေလဟာျပင္မွာ ေဖ်ာ္ေျဖေနတဲ့ ဂီတပြဲကို ေတြ႔ေတာ့ က်ေနာ္အေတာ္ ၾကည္ႏူးမိတယ္။ အဆိုေတာ္ေတြ၊ ဂီတသမားေတြက ျမဴးႂကြတီးဆို။ တခ်ိန္တည္းမွာ စင္ျမင့္ တေထာင့္မွာ အမ်ဳိးသမီးတေယာက္က လက္ဟန္နဲ႔ နားမၾကား သူ ေတြသံုးတဲ့ သေကၤတနဲ႔ အခု သီခ်င္းဟာ ဘာကို ဆိုေန တယ္ဆိုတာ သရုပ္ျပေနတယ္။ ဟုတ္တာေပါ့။ နားမၾကား ဆြံ႔အေနသူတို႔လည္း မ်က္ေစ့အျမင္ အလင္းသာရရင္ လူသား ပီသစြာ ခံစားေပ်ာ္ရႊင္သင့္တာေပါ့။ သူတို႔ကို အိမ္မွာ ခ်န္ထားခဲ့လို႔ မျဖစ္ႏိုင္သလို၊ ပြဲေတာ္တခုဆိုတာ က်န္းမာသန္စြမ္းသူ လူသားေတြ အတြက္ ခ်ည္း မျဖစ္သင့္ေပဘူး။ ဂီတပြဲက ဆိုတီးေနသူေတြထက္စာရင္ လက္ဟန္နဲ႔ သေကၤတျပေနတဲ့သူဆီ ကို က်ေနာ္အာရံု ပိုေရာက္ေနမိတယ္။ ဂီတက ျမဴးႂကြသလို၊ သူကလည္း တက္တက္ႂကြႂကြ၊ အဆိုကပိုင္သလို သူက လည္း အမိအရ သရုပ္ေဖာ္ေနတယ္။ အေပ်ာ္ေတြက က်ေနာ့္ကိုပါ ကူးစက္လာခဲ့ပါေပါ့။

သည္လို ဆြံ႔အနားမၾကားသူေတြကိုပါ ခံစားရေစေအာင္ ဘယ္သူေတြက ေတြးမိၿပီး စတင္ခဲ့ပါသလဲ။ တကယ္ ေတာ့ သူတို႔ ကို လူသားေတြအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳလိုက္တာပါပဲ။ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံႀကီးေတြမို႔ တတ္ႏိုင္တာေပါ့လို႔ ဆင္ေျခတက္ႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ သူတို႔ကို လူသားေတြအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ လက္ခံဖို႔၊ သူတို႔ကို ခ်န္မထားဖို႔ကိစၥဟာ အစိုးရေတြအပါအ၀င္ လူသားေတြ အားလံုးမွာ တာ၀န္ရွိပါတယ္။ က်ေနာ္ ၀ါရွင္တန္ မွာရွိေနစဥ္ သတင္းေတြဖတ္ရေတာ့ တရုတ္တန္း (China Town) ကေန နယူးေယာက္ကို ေျပးတဲ့ ခရီးစရိတ္ ေစ်းခ်ဳိတဲ့ ဘတ္စ္ကားေတြမွာ မသန္မစြမ္းသူေတြ ဘီးတပ္လွည္း တြန္း တင္၊ ခ်ႏိုင္ဖို႔ ကိရိယာေတြ မရွိလို႔ဆိုၿပီး ေ၀ဖန္ေရးသားေနၾကတာေတြ၊ အာဏာပိုင္ေတြဖက္က အေရးယူေဆာင္ရြက္တာ ေတြ ဖတ္ခဲ့ရဖူးတယ္။ တကယ္ေတာ့ အေမရိကန္မွာ ဥပေဒ စည္းမ်ဥ္းေတြအရ ျပဌာန္းထားၿပီးသား။ ဘတ္စ္ကားလိုင္းေတြ မွာ ကား စင္းေရ ဘယ္မွ်ဆိုရင္ မသန္မစြမ္းသူေတြအတြက္ ဘီးတပ္လွည္းတင္ခ်ႏိုင္တဲ့ကားစင္းေရး မည္မွ် ရွိရမယ္ဆိုတာ သတ္မွတ္ထားတာေတြ ရွိေနတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအရ ပိုမိုသင့္ေလ်ာ္တဲ့ အသံုးအႏႈန္း အေခၚ အေ၀ၚေတြ လုပ္ဖို႔ေတာင္ သတ္မွတ္တာေတြ ရွိလာခဲ့တယ္။ မသန္မစြမ္း (disabled) လို႔ မသံုးႏႈန္း သင့္ေတာ့ ဘူး။ တမ်ဳိးစြမ္းသူေတြ (Differently abled) လို႔ သံုးရမယ္လို႔ေတာင္ အဆိုျပဳခ်က္ေတြ ရွိလာ ခဲ့ပါ တယ္။

ဒီလိုနဲ႔ က်ေနာ္ ေသးေသးဖြဲဖြဲ ယူဆႏိုင္တဲ့ တခ်ဳိ႔ကိစၥေလးေတြကို စိတ္၀င္တစား ေလ့လာၾကည့္ေနမိတယ္။ ဥပမာ ကား လမ္း ပလက္ေဖာင္းေတြမွာ၊ ရထား စၾကၤန္ေတြမွာ မ်က္မျမင္ေတြ တုတ္ေထာက္သြားဖို႔ အဖုကေလးေတြ၊ အမွတ္ အသား ေတြ လုပ္ထားတာကို သတိျပဳလာမိျပန္တယ္။ မ်က္ေစ့မျမင္လို႔ အျပင္မထြက္ရ မျဖစ္ေစရဘူး။ စၾကၤန္- ပလက္ေဖာင္းမွာ သူတို႔အတြက္ ထည့္သြင္းစဥ္းစား လုပ္ေပးထားရတယ္။ လူအမ်ားသံုး အစိုးရရံုး၊ ကႏၷား၊ ကုန္တိုက္၊ ေစ်း၊ စာတိုက္॥ စသျဖင့္ ေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ခုနလို ကိုယ္ကာယ က်န္းမာေရး တနည္းတဖံု ခ်ဳိ႔တဲ့သူေတြအတြက္ ဘီးတပ္ကုလား ထိုင္ေတြ တြန္းတင္ႏိုင္တဲ့ ကုန္းေလ်ာေစာင္းေတြ လုပ္ေပး ထားတာ၊ အိမ္သာေတြက အစ မသန္စြမ္းသူေတြ အဆင္ေျပ ေစဖို႔တြက္ ေနရာက်ယ္ အိမ္သာေတြ လုပ္ေပး ထားတာ သတိျပဳမိလာတယ္။ ဘ၀ရဲ႔ အရည္အေသြး (Quality of life) ဆိုတာ ဒါပဲဆိုတာ က်ေနာ္ အသိအမွတ္ ျပဳမိတယ္။ ဘယ္လိုျဖစ္ေစ လူ႔အျဖစ္ကို မဆံုးရႈံးေစရေအာင္၊ လူသားတဦး ပီသ စြာ ေပ်ာ္ရႊင္ခံစားႏိုင္ရေအာင္ ကူညီပံ့ပိုးထားတာေတြပဲ။

ဒီလိုနဲ႔ က်ေနာ္တရုတ္ျပည္ေရာက္ေတာ့လည္း လမ္းေဘးပလက္ေဖာင္းမွာ မ်က္မျမင္ေတြ အေထာက္အကူရဖို႔ အဖုေတြ၊ ရံုး၊ လူအမ်ားသံုးေနရာေတြမွာ ဘီးတပ္ကုလားထိုင္ တြန္းတင္ႏိုင္ဖို႔ ကုန္းေလ်ာေစာင္းေတြ လုပ္ထားတာ သတိျပဳမိျပန္ တယ္။ က်ေနာ္ အံ့ၾသေနမိတယ္။ က်ေနာ္က ဒီကိစၥကို ေရးႀကီးခြင္က်ယ္သဖြယ္ က်ေနာ့္ မိတ္ေဆြတရုတ္ေတြကို ျပန္ေျပာ ျပေတာ့ သူတို႔လည္း အံ့ၾသေနၾကျပန္တယ္။ သူတို႔က ရွိေနၿပီးသားမို႔ ရိုးတယ္ထင္ေနတယ္။ "ဒီကိစၥက ဥပေဒရွိတယ္ေလ။ အေဆာက္အဦတခု ေဆာက္မယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုကိစၥေတြ ထည့္သြင္းပါ၀င္ရမယ္ဆိုတာ ျပဌာန္းထားတာ ရွိတယ္။" ဘာထူးဆန္းပါသလဲ ဆိုတာမ်ဳိး က်ေနာ့္ကို ျပန္ၾကည့္ရဲ႔။ သူက Housing code လို႔ ေခၚတဲ့ အိုးအိမ္ေဆာက္လုပ္ေရး စည္းမ်ဥ္း ဥပေဒေတြကို ေျပာတာ။ က်ေနာ္အံ့ၾသေန တာက အရင္းရွင္ေသာ၊ ကြန္ျမဴနစ္ေသာ မဟုတ္ဘူး။ ႏိုင္ငံတခုမွာ ရွိသင့္ရွိထိုက္တဲ့ အေနအထား၊ လူေတြ အေပၚ တန္ဖိုးထားကို အံ့ၾသေနမိတာပါ။

၀ါရွင္တန္ဒီစီက ဂါေလာေဒးတကၠသိုလ္က (Gallaudet University) က ဆြံ႔အ၊ မ်က္မျမင္၊ နားမၾကား တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူေတြနဲ႔ တခါတေလ ရထားေပၚ ဆံုတဲ့အခါ က်ေနာ္ၾကည္ႏူးရဖူးတယ္။ သူတို႔ လူငယ္ဘ၀ကို တက္ႂကြစြာ ျဖတ္သန္းရုန္းကန္ေနၾကတာ ျမင္ရတယ္။ တဦးနဲ႔ တဦး လက္ဟန္နဲ႔ ေျပာလိုက္၊ ရယ္ေမာလိုက္ၾကနဲ႔။ က်ေနာ္ တို႔ ႏိုင္ငံမွာ ဆြံ႔အနားမၾကားေက်ာင္း ဘယ္ေလာက္ရွိပါသလဲ။ ဒီကေလးေတြက တကၠသိုလ္ တက္ႏိုင္သလား။ ဒီကေလး ေတြက သူတို႔ဘ၀ကို တမ်ဳိးတဖံုစြမ္းသူေတြ အျဖစ္ ျဖတ္သန္းႏိုင္ ပါရဲ႔လား။ က်ေနာ္ တျခားႏိုင္ငံက ကေလးေတြနဲ႔ ခ်ိန္ၿပီး စဥ္းစားေနမိတယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာေတာင္ ရုပ္သံ ခ်င္နယ္ တခုက ဆြံ႔အနားမၾကားသူေတြအတြက္ ရုပ္သံသတင္းေၾကညာ ခ်ိန္မွာ ေအာက္ေျခေထာင့္ အကြက္ကေလးမွာ လက္ဟန္နဲ႔ သတင္းေၾကညာေပးတာ ေတြ႔ေနရတယ္။ သူတို႔လည္း လူပီသ စြာ သတင္းေတြ ရပိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႔ က်ေနာ္စဥ္းစားမိတာေတြကို ဗီအိုေအ ေရဒီယို "ကိုယ္ယံုၾကည္ရာ" က႑မွာ ျပန္ေျပာျပမိတယ္။ က်ေနာ္ျမင္တဲ့ ဘ၀ အရည္အေသြးနဲ႔ လူသားဆန္မႈကိစၥကို ေျပာျပတယ္။ ေျပာျပၿပီး သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ ဗြီအိုေအက သတင္းေၾကညာတဲ့ ဦး၀င္းေအာင္က လာၿပီး သူဆိုဗီယက္ယူနီယံမွာ ေနစဥ္ကာလ အေတြ႔အၾကံဳကို ျပန္လာၿပီး ေျပာျပတယ္။ ဆိုဗီယက္ရုရွားမွာ လည္း က်ေနာ္ေျပာျပတဲ့ အေနအထားေတြ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီး ၿပီးခါစမွာ ဆိုဗီယက္ရုရွားဟာ လည္း စစ္ဒဏ္ အေတာ္ခံလိုက္ရပါတယ္။ စတာလင္ဂရက္ တိုက္ပြဲက နာမည္ႀကီးပါ။ စစ္ႀကီးၿပီးေတာ့ တိုင္းျပည္တ၀ွမ္း မွာ စစ္ေၾကာင့္ ဒဏ္ရာအနာတရျဖစ္သူ ဒုကၡိတေတြ အေတာ္က်န္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေတာ့ သူတို႔ေတြ သြားလာဆက္ဆံႏိုင္ေအာင္ လမ္းေတြ၊ ပလက္ေဖာင္းေတြ၊ ရံုးေတြ၊ ဘတ္စ္ကားေတြက အစ စီစဥ္ေပးခဲ့ၾကရတယ္လို႔ သူက ျပန္ေျပာျပတယ္။

က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာလည္း စစ္ေၾကာင့္ ထိခိုက္ရသူေတြ မနည္းလွဘူး။ ေျမျမႇဳပ္မိုင္းေတြေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားေတြ ဒုကၡိတ ျဖစ္ရသလုိ၊ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္က စစ္သားေတြလည္း မနည္းလွဘူး။ အလားတူ သူတို႔အတြက္ ၾကည့္ရႈ ေပးထားတာမ်ား ရွိပါသလား။ က်ေနာ္စဥ္းစားၾကည့္မိေနတယ္။ သူတို႔တေတြ အသက္ဆက္ေမြးဖို႔အတြက္ သင္တန္းေတြ၊ ေျခတုလက္တု စခန္းေတြ၊ ရံုးေတြမွာ မသန္မစြမ္းသူေတြ ၀င္ေရာက္ဆက္ဆံႏိုင္ေအာင္ ဘီးတပ္ကုလားထိုင္ တြန္းတင္ႏိုင္တဲ့ ကုန္းေလ်ာ ေတြ ရွိပါရဲ႔လား။ မ်က္မျမင္ ဆြံ႔အ ကေလးေတြအတြက္ အစိုးရေက်ာင္းေတြ ရွိပါရဲ႔လား။ ျမန္မာ့ရုပ္သံကေရာ အဲသလို လူေတြအတြက္ လက္ဟန္သေကၤတနဲ႔ သတင္း ေတြ ဘယ္အခ်ိန္ေလာက္မွာ ေၾကညာေပးႏိုင္မလဲ။ ျမန္မာျပည္က က်ေနာ့ မိတ္ေဆြကေတာ့ ခင္ဗ်ား စိတ္ကူး ယဥ္လိုက္တာလို႔ ေ၀ဖန္တယ္။ ရန္ကုန္တိုက္ျမင့္ေတြမွာ ဓါတ္ေလွကားေတြမရွိ ေလွ်ာက္ တက္ေနၾကရတုန္း။ ဓာတ္ေလွကားရွိရင္ေတာင္ မီးမလာလို႔ ဘယ္လိုေမာင္းမွာလည္းလို႔ ေစာဒကတက္တယ္။ ဟုတ္သား။

ဒီလိုနဲ႔ ၂၀၀၅ မွာ ျမန္မာစစ္အစိုးရက ေနျပည္ေတာ္ၿမိဳ႔သစ္ေဆာက္တယ္ဆိုေတာ့ က်ေနာ္စိတ္၀င္စားစြာ သိခ်င္ ေနတဲ့ ကိစၥ တခု ရွိေနတယ္။ သူမ်ားေတြ စိတ္၀င္စားခ်က္နဲ႔ ကြာေကာင္း ကြာႏိုင္တယ္။ ရန္ကုန္ကေတာ့ ၿမိဳ႔ေဟာင္းႀကီးမိုလို႔ ျပဳျပင္ရ ခက္တယ္ ထားပါေတာ့။ အသစ္ေဆာက္ေတာ့ ၿမိဳ႔ေတာ္ပလက္ေဖာင္းမွာ မ်က္မျမင္ ေတြသြားဖို႔ အဖုကေလးေတြ ရွိသလား။ ရံုးကႏၷား အေဆာက္အဦးႀကီးေတြမွာ မသန္စြမ္းသူေတြအတြက္ ဘီးတပ္ ကုလားထိုင္နဲ႔ လာႏိုင္ဖို႔ ဆင္ေျခေလ်ာ ကုန္းေစာင္းေတြ ရွိသလားေပါ့။ စစ္သားအစိုးရဆိုေတာ့ မသန္မစြမ္း စစ္သားေတြအတြက္လည္း ထည့္စဥ္းစားထားမယ္ ထင္ေနခဲ့တယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ျမန္မာျပည္က မိတ္ေဆြေတြေတြ႔ရင္ ေမးရတာ အေမာ။ ေနျပည္ေတာ္ ေရာက္ဖူးသလား။ က်ေနာ္ ေျပာတဲ့ကိစၥေတြ ရွိသလားေပါ့။ ေရာက္ဖူးသူ ေတြ က ျပန္ေျပာျပတယ္။ နည္းနည္းမွ မရွိေၾကာင္းပါ ခင္ဗ်ား။

ေအာင္သူၿငိမ္း
ႏို ၁၃၊ ၂၀၀၉။

ဆက္လက္ဖတ္႐ႈရန္...

အက်ဥ္းခ်ဳပ္သာဖတ္ရန္...

ဘဏ္မန္ေနဂ်ာ ႏွစ္ဦး

ေအ
ဘဏ္ (A Bank) ႏွင့္ ေကဘဏ္ (K Bank) ပဲ ဆိုၾကပါစို႔။

(က)
ေအဘဏ္ မန္ေနဂ်ာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွ က်ေနာ့္ ညီမအေၾကာင္းပါ။ က်ေနာ္တို႔က ဘဏ္မ်ဳိးရိုးလို႔ ဆိုႏိုင္ေလာက္ တယ္။
အေဖက စိုက္ပ်ဳိးေရးဘဏ္မွာ ဘဏ္မန္ေနဂ်ာတဦး ျဖစ္ခဲ့ၿပီး အခုေတာ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔သစ္ကေလးတခုမွာ အင္မတန္ နည္းတဲ့ ပင္စင္လစာနဲ႔ အနားယူ ေနတယ္။ အေဖက ဘဏ္မန္ေနဂ်ာျဖစ္ေတာ့ က်ေနာ္ကလည္း ဘဏ္လုပ္ငန္း အေပၚ စိတ္၀င္ တစား ရွိတတ္တယ္။ က်ေနာ္ ဆယ္တန္းေအာင္ေတာ့ တကၠသိုလ္ မတက္ရေသးခင္မွာ ေက်ာင္း စရိတ္ကေလး ဘာေလး ရေအာင္ အေဖ့ရံုးမွာပဲ ေန႔စားလုပ္အားေပး လုပ္ေသးတယ္။ လပိုင္းေပါ့။ လယ္သမား ေတြကို စိုက္ပ်ဳိးေရး စရိတ္ ထုတ္ေခ်း တဲ့ပံု၊ လယ္သမားေတြ က တႏွစ္ တႏွစ္ သက္သာစုေငြ ျပန္ထည့္ရတာတို႔၊ အဲသည္အခ်ိန္မတိုင္ခင္ ျမန္မာ့စိုက္ပ်ဳိးေရး ဘဏ္ စကတည္းက ရည္ရြယ္လာခဲ့တဲ့ ေက်းလက္ဘဏ္တို႔ သေဘာ သဘာ၀ နည္းနည္း (နည္းနည္းဆိုတာမွ အေတာ့္ကို နည္းနည္း) တီးမိေခါက္မိ ရွိေနခဲ့တယ္။

ေနာက္ေတာ့ က်ေနာ္က ျဖစ္ခ်င္တဲ့ ဘဏ္မန္ေနဂ်ာေတာ့ ျဖစ္မလာပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ့္ ညီမေတြကေတာ့ ဘဏ္မွာ လုပ္ၾကတယ္။ ညီမ တေယာက္က ျမန္မာႏိုင္ငံက ပုဂၢလိကဘဏ္တခုမွာ မန္ေနဂ်ာ ျဖစ္ေနတယ္။ "ေအ" ဘဏ္ပဲ ဆိုပါေတာ့။ သိရသေလာက္ သူက သူတို႔ဘဏ္မွာေတာ့ အေတာ္စီနီယာက်တဲ့ မန္ေနဂ်ာ ႀကီး ျဖစ္ေနၿပီ။ က်န္ညီမ တေယာက္ကလည္း အစိုးရဘဏ္တခုမွာ ႀကီးၾကပ္ေရးမွဴးေလာက္ ျဖစ္ေနၿပီ။

ျမန္မာႏိုင္ငံက ဘဏ္ေတြကေတာ့ သိတဲ့အတိုင္းပါပဲ။ ပုဂၢလိက ဘဏ္ေတြကလည္း သိပ္ေတာ့ အာမခံခ်က္ ရွိလွတာ မဟုတ္သလို၊ ဘဏ္မျပဳတ္သြားေအာင္ေတာင္ အေတာ္ ရုန္းကန္ေနၾကရတယ္။ ဘဏ္စနစ္ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးေတြ လုပ္ဖို႔ ဆိုတာကလည္း ေ၀လာေ၀း ျဖစ္ေနေသးတယ္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္အၿပီးမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေစ်းကြက္စီးပြားေရး စတင္လာ ေတာ့ ပုဂၢလိကဘဏ္ေတြလည္း အၿပိဳင္းအရိုင္းေပၚလာတယ္။ အေတာ့္ကို အင္အားေကာင္းေကာင္းနဲ႔ အစပ်ဳိးလာၾက တယ္။ ေနာက္ပိုင္း အခ်ဳိ႔ပုဂၢလိကဘဏ္ေတြက ခရက္ဒစ္ အေႂကြး ကပ္ျပားစနစ္ေတြ စတင္ စမ္းသပ္တာေတြ ရွိလာခဲ့တယ္။ ပုဂၢလိက စဦးလမ္းထြင္ လုပ္ငန္းရွင္ေတြအတြက္ ေငြေခ်းေပးတဲ့ လုပ္ငန္းေတြလည္း ေပၚလာတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကဒ္ ျပားသံုး ေငြထုတ္စနစ္ (ATM) ေတြေတာင္ စတင္လုပ္ကိုင္ေတာ့မလို အခ်ဳိ႔ဘဏ္ေတြက ေၾကညာခဲ့တာလည္း ၾကားရဖူး တယ္။ ဒါေပမယ့္ လမ္းကလြဲထြက္သြားတယ္။ အခုအခ်ိန္အထိ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေအတီအမ္ (ATM) ေငြထုတ္စက္ မသံုး ႏိုင္ ေသးဘူး။ (ကေမၻာဒီးယား၊ လာအိုမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၃-၄ ႏွစ္ေလာက္က မရွိခဲ့ေပမယ့္ အခု ရွိေနၾကၿပီ။) ဘဏ္ေတြမွာ အခ်င္းခ်င္း ေငြေပးေငြယူ ရွင္းႏိုင္တဲ့ စနစ္ေတြလည္း ေကာင္းေကာင္း မေပၚထြန္းလာေသးဘူး။

၁၉၉၇ ထိုင္းႏိုင္ငံကေန တဆင့္ အာရွစီးပြားပ်က္ကပ္ ျဖစ္လာၿပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ပုဂၢလိက ဘဏ္ေတြ လည္း ထိၾကတယ္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက ပုဂၢလိက ဘဏ္ႀကီးေတြမွာ ေငြေၾကး ျပႆနာ အႀကီးအက်ယ္ တက္လာခဲ့တယ္။ ၂၀၀၅ မွာေတာ့ ေငြေၾကးခ၀ါခ်မႈ စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ အာရွဓနဘဏ္နဲ႔ ေမဖလား၀ါး ပုဂၢလိကဘဏ္ႀကီး ေတြလည္း ဆက္လက္လုပ္ကိုင္ဖို႔ လိုင္စင္ရုပ္သိမ္းခံခဲ့ရတယ္။ တခါ ၂၀၀၅ မွာပဲ ျမန္မာယူနီဗာဆယ္ဘဏ္ကိုလည္း လိုင္စင္ ရုပ္သိမ္းၿပီး အစိုးရ စီးပြားေရးဘဏ္က ျပန္သိမ္းယူလိုက္တယ္။ က်ေနာ့္ ညီမလုပ္ေနတဲ့ ဘဏ္ကေတာ့ ဒီလို ကပ္ေဘး အက်ပ္အတည္းၾကားထဲက ဆက္လက္ရွင္သန္ၿပီး က်န္ေနတဲ့ ဘဏ္တခုေပါ့။

တရက္မွာ စကားစပ္မိေတာ့ အလုပ္အေၾကာင္း ဘ၀အေၾကာင္းေတြ ေျပာမိၾကတယ္။ က်ေနာ့္ညီမ ဘဏ္မန္ေန ဂ်ာႀကီးက ေတာ့ ဘ၀အေမာေတြနဲ႔ပါ။

"ညီမလည္း ဘဏ္မန္ေနဂ်ာသာ ဆိုတယ္။ တကယ္ေတာ့လည္း သိပ္အာမခံခ်က္ မရွိလွပါဘူး။ ဘယ္ေတာ့ ဘဏ္ရပ္သြား မလဲဆိုတာ တထိတ္ထိတ္ရယ္" တဲ့။

တကယ္ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဘဏ္ေတြက အျမတ္အစြန္း သိပ္မရွိလွသလို၊ လုပ္ပိုင္ခြင့္လည္း သိပ္မရွိလွပါဘူး။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာ စစ္အစိုးရကိုယ္၌က ဘဏ္ေတြကို ျမင္ထားတာ အျခားသူေတြရဲ႔ ပိုက္ဆံေတြနဲ႔ အက်ဳိးအျမတ္ ျဖစ္ေနၾကတဲ့သူ ေတြလို႔ ျမင္တယ္။ ေငြတိုးယူ အျမတ္ႀကီးစားေနတဲ့သူေတြလို႔ ျမင္တယ္။ လိုအပ္တဲ့ ဘဏ္က႑၊ ေငြေၾကး စနစ္က႑ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြလည္း ထိထိေရာက္ေရာက္ မလုပ္ၾကဘူး။ တခုခု ျဖစ္လာရင္ ဘဏ္ ေတြကို တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ ကိုင္တြယ္ရမယ္၊ မသမာ ေလာဘသမားေတြက ေငြေၾကးမကစားႏိုင္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ရမယ္လို႔ပဲ ျမင္ထားခဲ့ၾကတယ္။

၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေငြေၾကးအက်ပ္အတည္း ဆိုက္ခဲ့ေတာ့ ဘဏ္ေတြက ထုတ္ေခ်းထားတဲ့ေငြကို ခ်က္ခ်င္း ျပန္ေပးရမယ္လို႔ အတင္းအက်ပ္ ေတာင္းခိုင္းခဲ့ဖူးတယ္။ အဲဒီေနာက္ပိုင္းက စလို႔ ပိုတင္းက်ပ္တဲ့ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြ ထုတ္ျပန္ၿပီး ပိုခ်ဳပ္ကိုင္လာခဲ့တယ္။ ျမန္မာတိုင္း (မ္) သတင္းစာ ေဖာ္ျပခဲ့ခ်က္ အရဆိုရင္ "ဘဏ္ေတြရဲ႔ ထုတ္ေခ်းေငြ အေႂကြးမ်ားဟာ စုစုေပါင္း ဘဏ္မွာ အပ္ႏွံထားေငြရဲ႔ (၈၀%) ထက္ မေက်ာ္လြန္ေစရ လို႔ဆိုတယ္။ အပ္ႏွံထားတဲ့ေငြမ်ား အေပၚမွာ ျပန္ထုတ္ေပးတဲ့ေငြ ပမာဏကိုလည္း (၁း ၇) အခ်ဳိးသာ ရွိေစလို႔ အမိန္႔ထုတ္ခဲ့တယ္။" (ျမန္မာတိုင္း (မ္)၊ ၁၉-၂၅ ဇူလိုင္၊ ၂၀၀၄)။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ အခ်ဳိး (၁း ၇) ကို ေနာက္ပိုင္းတြင္ (၁း ၁၀) အျဖစ္ နည္းနည္း ေလွ်ာ့ေပါ့သတ္မွတ္ေပး ခဲ့တယ္။ အဲဒီ စည္းကမ္းေတြ အရ ဆိုရင္ ဘဏ္ေတြက (ေငြေၾကးအရတြက္လွ်င္ပင္) အျမတ္အစြန္းေတာင္ မရွိေတာ့ဘူး။ ဘဏ္ေလာကမွာ မၾကား စဖူး ေငြအပ္ႏွံမႈအသစ္ေတြကိုေတာင္ လက္ခံဖို႔ ၀န္ေလးတြန္႔ဆုတ္ေနတာ ျဖစ္လာတယ္။ အစိုးရ ကေတာ့ ဘဏ္ ေတြ မၿပိဳလဲေစဖို႔ ေစတနာနဲ႔ လုပ္တာလို႔ ေျပာတာေပါ့။

"လခကလည္း ဘာမွ မရပါဘူး ကိုႀကီးရယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ေတာ့ မ်ားတာေပါ့။ ေဒၚလာနဲ႔တြက္ရင္ ၁၅၀ ေလာက္ပဲ ရတယ္လို႔ဆိုတယ္။ ကားခ၊ စားစရိတ္၊ တျခားစရိတ္ေတြလည္း ႀကီးလွတယ္" သူကေတာ့ ညည္း ရွာတယ္။

က်ေနာ့္ညီမ ေျပာတဲ့အေျခအေနကို စဥ္းစားၾကည့္ေနမိတယ္။ တကယ္ေတာ့ သူက သူ႔အလုပ္နဲ႔နီးတဲ့ ၿမိဳ႔ထဲ ေနခ်င္ေပမယ့္ ၿမိဳ႔သစ္မွာရွိေနတဲ့ အိမ္ကေန မေျပာင္းႏိုင္ေသးဘူး။ ကိုယ္ပိုင္ကားလည္း မရွိႏိုင္ေသးတဲ့ အေျခအေန။ ဘတ္စ္ကားကို တိုးစီးလို႔ အိမ္ျပန္၊ မဟုတ္ရင္လည္း တျခား ၾကားကားရွာၿပီး အိမ္ျပန္ဖို႔ ႀကိဳးစား ေနရေပလိမ့္မယ္။အိမ္ေရာက္ေတာ့ ႏြမ္းလ် ေနေပမယ့္လည္း တျခားအိမ္မႈကိစၥေတြ တသီတတန္းႀကီး ေစာင့္ေနႏိုင္ေသးတယ္။ ရံုးကေန ကားႀကိဳပို႔ စီစဥ္ေပးတာ ရွိသလား။ က်ေနာ္ေတာ့ သိပ္မေသခ်ာလွဘူး။ အိမ္အျပန္မွာ သူဘာေတြ စဥ္းစားေနမွာလဲ။ အိမ္မႈကိစၥေတြလား၊ လုပ္ငန္း တိုးတက္ေစဖို႔ လား။ ဘ၀မွာ တျခားလိုအပ္တဲ့ အပန္းေျဖေရး၊ သာေရး နာေရးကိစၥေတြလား။ ဘဏ္မွာ လုပ္တဲ့အတြက္ ဘဏ္က က်န္းမာ ေရးအာမခံကိစၥေတြေရာ လုပ္ထားေပးသလား။ က်ေနာ္ မေသခ်ာလွဘူး။ ပုဂၢလိကဘဏ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ အနားယူ တဲ့အခါ ပင္စင္ကိစၥေတြေရာ ဘယ္လိုရွိမွာလဲ။ မနက္ျဖန္ ဘဏ္ ရုတ္ခ်ည္း ပိတ္လိုက္ရတဲ့ အေျခ အေနမ်ဳိးမွာ ၀န္ထမ္းေတြ ေလ်ာ္ေၾကးကိစၥက ဘယ္လိုရွိမွာလဲ။ ႏိုင္ငံရပ္ျခားနဲ႔ ဆက္သြယ္ၿပီး ဘဏ္လုပ္ငန္း ႀကီးထြားေစဖို႔ ကိစၥမ်ဳိးကို စဥ္းစားေန မွာလား။ အခုလို ကမၻာ့စီးပြားပ်က္ကပ္ကေန ျမန္မာဘဏ္ေတြအေပၚ ဘယ္လိုရိုက္ခတ္လာႏိုင္သလဲ ဆိုတာ မ်ား စဥ္းစား ေနမွာလား။ တန္ျပန္ကာကြယ္ေရးအတြက္ ဗ်ဴဟာေတြ ဘယ္လိုခ်မွတ္ရမလဲ စဥ္းစားေနမွာလား။ ေအာ္...တႏွစ္တခါ ေတာင္ ဘ၀အေမာေတြ ေျပေစဖို႔ Vacation အလည္အပတ္ အပန္းေျဖခရီးထြက္ႏိုင္ရဲ႔လား॥ စဥ္းစားေနမိတယ္။

ဒါမွမဟုတ္ဘဲ အိမ္မိုးယိုလို႔ ျပင္ရမယ့္ကိစၥ၊ မက်န္းမာတဲ့ ဖခင္နဲ႔ မိခင္အိုႀကီးရဲ႔ က်န္းမာေရးကိစၥေတြ၊ အိမ္စားေရး ေသာက္ ေရးကိစၥ၊ ကေလးေတြရဲ႔ ႀကီးျမင့္လာေနတဲ့ ပညာေရးစရိတ္ကိစၥေတြ စဥ္းစားေနမွာလား။ ဒီလိုနဲ႔ ေနာက္ တေန႔ျပန္ထ၊ ေသာကေတြနဲ႔ အပူေတြနဲ႔ ရံုးျပန္သြားရတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

(ခ)
ေနာက္တေယာက္ကေတာ့ ထိုင္းႏိုင္ငံ (ေက) ဘဏ္က မန္ေနဂ်ာတေယာက္ကို ေတြ႔ျဖစ္တယ္။
က်ေနာ့္သူငယ္ခ်င္းရဲ႔ သူငယ္ခ်င္းပဲ ဆိုပါေတာ့။ သူက အဲသည္ ပုဂၢလိကဘဏ္မွာ အသက္ငယ္ေပမယ့္ ရာထူး တာ၀န္ ႀကီးႀကီး ယူထားရသူေပပဲ။ က်ေနာ္က သူတို႔ကားနဲ႔ ကားႀကံဳလိုက္စီးရင္း သိခ်င္တာေလးေတြ ေမးျဖစ္ တယ္။ အဲဒီ အမ်ဳိးသမီးဘဏ္ မန္ေနဂ်ာကလည္း က်ေနာ္သိခ်င္တာေတြကို သူ႔ကား သူေမာင္းေနရင္းက ေျဖ ရွာတယ္။ သူကေတာ့ သူ႔ကိုယ္သူ ယံုၾကည္မႈအျပည့္ ရွိေနပံုပါပဲ။

သူတို႔ (ေက) ဘဏ္က အခုကာလမွာ အေျပာင္းအလဲ အႀကီးအက်ယ္လုပ္ေနတဲ့အေၾကာင္း ေျပာျပတယ္။ အခုလို ကမၻာ့ စီးပြားပ်က္ကပ္ ျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဘဏ္ရွင္သန္ရပ္တည္ေရးအတြက္ အေျပာင္းအလဲၾကမ္းႀကီး တခုလုပ္ေနရတဲ့ အေၾကာင္းလဲ ေျပာတယ္။ သူတို႔က ထိုင္းႏိုင္ငံထဲကပဲ အျခား ဘဏ္တခုကို သူတို႔နဲ႔ အၿပိဳင္ အျဖစ္ထားလို႔ ယွဥ္ၿပိဳင္လုပ္ ေနရတဲ့အေၾကာင္းလည္း ေျပာျပေသးတယ္။

အဲသည္ ဆီယမ္ ေကာ္မာရွယ္ ဘဏ္ (Siam Commercial Bank) က ဘဏ္ခြဲ ထိုင္းႏိုင္ငံထဲမွာ ဘဏ္ခြဲေပါင္း (၉၅၀) ေက်ာ္ရွိတယ္။ သူတို႔ဘဏ္က ဘဏ္ခြဲခ်င္းယွဥ္ရင္ (၃ ပံု ၂ ပံုေက်ာ္) ေလာက္ပဲ ရွိတဲ့အေၾကာင္း ေျပာျပတယ္။ အဲသည္ ေတာ့ ဘဏ္ခြဲေတြ ထပ္တိုးခ်ဲ႔ မလား၊ အျခား နည္းလမ္းတခုကို သံုးမလားဆိုတာ ဗ်ဴဟာအရ စဥ္းစားလာရေၾကာင္း ေျပာတယ္။

က်ေနာ္တို႔က ခရီးေ၀း သြားေနၾကေတာ့ စကားေလေပး ပိုလို႔ရွည္ျဖစ္ၾကတယ္။

"က်မတို႔ ဘဏ္ခြဲေတြမွာ မန္ေနဂ်ာေတြဆိုရင္ အေမရိကန္၊ ၾသစေၾတလ်၊ စသျဖင့္ အေနာက္ႏိုင္ငံတခုခုက မာစတာ (မဟာဘြဲ႔) ရလာသူေတြကို ဦးစားေပးခန္႔တယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံက ဆိုရင္လည္း ထိပ္တန္းတကၠသိုလ္ႀကီး ၅-ခု ျဖစ္တဲ့ ခ်ဴလာ ေလာင္ကြန္၊ မဟီေဒါ၊ သမၼာဆတ္... စသျဖင့္ တကၠသိုလ္ေတြက ဘြဲ႔လြန္ရလာသူေတြကိုပဲ ခန္႔ထားတယ္" သူက ႂကြား သလို ေျပာလာတယ္။ သူကိုယ္တိုင္ကလည္း အဂၤလိပ္လို အေျပာေကာင္းသလို၊ သမၼာဆတ္တကၠသိုလ္က ဘြဲ႔လြန္တခု ရထားသူပဲ။ အခုရတဲ့ လစာကလည္း ေကာင္းလွတယ္။ ေဒၚလာ ၂ ေထာင္ေက်ာ္ အထက္မွာ ရွိတယ္။

"အခု အေျပာင္းအလဲလုပ္တဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ ဒီမန္ေနဂ်ာေတြလည္း ျပင္တာကို လိုက္ရင္လိုက္၊ မလိုက္ရင္ ထြက္ပဲ။ ဘဏ္ ထိန္းသိမ္းေရးစနစ္ တခုလံုးကို ျပင္ေနၾကတာကိုး။ Take it or Leave it ေပါ့။" သူက ေျပာတယ္။

သူတို႔ (ေက) ဘဏ္က ဘဏ္ခြဲေတြ ထပ္တိုးဖြင့္ဖို႔ မစဥ္းစားေတာ့ဘဲ အျခား အေသးစားနဲ႔ အလတ္စား စက္မႈ လက္မႈ လုပ္ငန္း (SME) ေတြကို ေငြထုတ္ေခ်းတဲ့ဘက္ကို အထူးျပဳဖို႔ စဥ္းစားခဲ့ၾကတယ္လို႔ ေျပာတယ္။ အရင္ကလည္း သူတို႔ ဘဏ္က စိုက္ပ်ဳိးေရးဘဏ္သေဘာမ်ဳိး လယ္သမားေတြကို စိုက္ပ်ဳိးေရးစရိတ္ ထုတ္ ေခ်းတဲ့ဘဏ္ ျဖစ္ခဲ့ဖူးေတာ့ အခုေတာ့ လုပ္ငန္းငယ္ေတြကို ေငြအပ္၊ ေငြေခ်းေစတဲ့ ဘက္ကို တိုးခ်ဲ႔ဖို႔ ႀကိဳးစား လာပံုရတယ္။

"အဲဒါအျပင္ က်မတို႔ဘဏ္က ဘဏ္မွာေငြအပ္တဲ့သူေတြကို အခမဲ့ ဘယ္လိုရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံရင္ ေကာင္းမယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္း အၾကံေပးေသးတယ္။ ဒါကေတာ့ ဘဏ္ကို ေဖာက္သည္မ်ားလာေအာင္ အခမဲ့၀န္ေဆာင္မႈေပးၿပီး ဆြယ္တဲ့သေဘာပါပဲ"။ သူက ေျပာတယ္။ မန္ေနဂ်ာေတြ၊ ၀န္ထမ္းေတြအဖို႔ အေျပာင္းအလဲမွာ သင္တန္းေတြ၊ လုပ္ငန္းအသစ္ေတြနဲ႔ ယဥ္ပါး ကၽြမ္း၀င္ေအာင္ လုပ္ေနၾကရေတာ့ ဘယ္ေလာက္ပင္ပန္း ရုန္းကန္ၾကရမယ္ ဆိုတာလည္း ေတြးေနမိတယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ကလည္း စေတာ့ေစ်းကြက္က အေတာ္ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးသားဆိုေတာ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ လုပ္ဖို႔ အျခားေရြးလမ္းေတြလည္း မ်ားလာတယ္။

ဒီအမ်ဳိးသမီးငယ္က ပိန္ပိန္ပါးပါး။ အသက္က ၃၀ ေက်ာ္ရံုမွ်သာ။ ဒါေပမယ့္ သူထမ္းေဆာင္ေနရတဲ့ တာ၀န္ ဘယ္ေလာက္ ႀကီးတယ္ဆိုတာလည္း သူ႔စကားေတြက ခန္႔မွန္းမိတယ္။

"က်မတို႔ ဘဏ္စနစ္တခုလံုး ျပင္ေနတာကို က်မ ဦးေဆာင္ေနရတယ္။ အဲဒီ ပေရာဂ်က္ (Project) က ဘတ္ ၆၀ ဘီလီယံ (အေမရိကန္ ေဒၚလာခန္႔မွန္း ၁၈၁ သန္းေလာက္) ရွိတယ္။ အဲဒီအတြက္ တခါတေလ ႏိုင္ငံျခား ရက္တို သင္တန္းေတြ သြားရတယ္။ ႏိုင္ငံျခားက ေဖာက္သည္ေတြနဲ႔ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ေျပာဆိုေနရတယ္" သူအဂၤလိပ္ စကား ေကာင္းတာကို ခ်ီးက်ဴး မိေတာ့ သူ႔တာ၀န္ကိုလည္း ခပ္ႂကြားႂကြားေဖာ္ျပရင္း ေျပာလာတယ္။

က်ေနာ္က သူတို႔လုပ္ငန္း ပမာဏကို ခန္႔မွန္းတြက္ဆမိသလို၊ သူတို႔ ရွင္သန္ရုန္းကန္ေနပံု သဘာ၀က က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံနဲ႔ အမ်ားႀကီး ကြာျခားသြားခဲ့ၿပီဆိုတာ မွတ္ခ်က္ခ်မိတယ္။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္က ကမၻာႀကီးထဲ ၀င္ေျပးေနၾကၿပီ။ ၀င္ယွဥ္ေနၾက ၿပီ။ ေနာက္တက္လူငယ္ေတြကလည္း ရဲရဲရင့္ရင့္နဲ႔ ေျခလွမ္းက်ယ္ေနၾကပံု၊ လူႀကီးေတြကလည္း သူတို႔ကို လူငယ္လို႔ ခ်န္ မထား၊ ေလးေလးစားစား တာ၀န္ေပးၾကပံုေတြကို တြက္မိတယ္။ ဒါတင္မက စနစ္ကို စီမံခန္႔ခြဲေနတဲ့ ယႏၱယားရႈပ္ေထြးလာ ပံုကိုလည္း တြက္ဆေနမိတယ္။

(ဂ)
က်ေနာ္တေလာက ပါေမာကၡေရွာင္တာနဲရဲ႔ ျမန္မာျပည္ ဘဏ္စနစ္ေတြအေၾကာင္း စာအုပ္ဖတ္ရေတာ့ မွတ္မွတ္ ရရ ျမန္မာ ေတြက ဘဏ္စနစ္ေတြ၊ စီမံခန္႔ခြဲပံုေတြနဲ႔ ေ၀းခဲ့ၾကတာ ဖတ္မိတယ္။ အဂၤလိပ္ ကိုလိုနီေခတ္ တေလွ်ာက္လံုး ျမန္မာသူေဌး ေတြက ဘဏ္ မေထာင္ခဲ့ၾကဘူး။ အမ်ဳိးသားပိုင္ ဘဏ္ဆိုလို႔ အဂၤလိပ္ ကိုလိုနီ ေခတ္မွာ ဦးရဲေက်ာ္သူနဲ႔ ကုမၸဏီ ဘဏ္တခုပဲ စစ္ေတြမွာ ရွိခဲ့ဖူးတာ ဖတ္ရတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ ျမန္မာ ေတြက ဘဏ္ေထာင္ေလာက္ေအာင္ မိသားစု လုပ္ငန္းႀကီး ေတြက မႀကီးထြားၾကဘူး။ ဘဏ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကၽြမ္းက်င္မႈ၊ စီမံခန္႔ခြဲမႈ ပညာ၊ ကမၻာ့ အဆက္အသြယ္၊ စီးပြားအစု ရွယ္ယာရွင္ေတြလည္း မရွိခဲ့ၾကဘူးလို႔ ဆိုတယ္။

ျမန္မာေတြက ေငြရွိရင္ ေရႊ၀ယ္စုတယ္။ ဘဏ္မွာ ထားဖို႔မစဥ္းစားခဲ့ၾကတာ ကိုလိုနီေခတ္ကတည္းက မဟုတ္ ဘူး။ ယခု တိုင္ပဲ။ လြတ္လပ္ေရး ရၿပီးေတာ့လည္း စီးပြားေရး လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ခြင့္ရခဲ့တာက တခဏ တည္း၊ ဒီၾကားထဲ ျပည္တြင္းစစ္လည္း မုန္တိုင္းထန္ေနခဲ့ၾကေသးတယ္။ ဒီကာလမွာေတာ့ အင္း၀ဘဏ္၊ ရန္ကုန္ဘဏ္၊ ထား၀ယ္ဘဏ္၊ BEDC ဘဏ္၊ ျမန္မာအမ်ဳိးသားဘဏ္တို႔လို ျမန္မာအမ်ဳိးသားပိုင္ ပုဂၢလိကဘဏ္ ၁၀-ခု ေက်ာ္ ေပၚထြက္လာခဲ့ေသးတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ကာလမွာ ပုဂၢလိက ဘဏ္ ေတြ နိဂံုးခ်ဳပ္သလို စြန္႔စားလုပ္ကိုင္ခ်င္တဲ့ စိတ္ဓာတ္ ေတြကိုလည္း အညြန္႔ကေန သတ္ခဲ့ၾကတယ္။ အခု စစ္ အစိုးရလက္ထက္ ႏွစ္ (၂၀) ေက်ာ္မွာလည္း ေစ်းကြက္စီးပြားေရး သာ ဆိုတယ္။ တိတိပပ လုပ္ပိုင္ခြင့္ မရၾက ေသးဘူး။ စစ္အစိုးရက ထင္သလို ေငြေၾကးစီမံခန္႔ခြဲေနတဲ့ေအာက္မွာ အသက္ရႈ မြမ္းက်ပ္မတတ္ ရုန္းကန္ ေနၾကရရွာတယ္။ ေငြရိုက္ထုတ္ေလ ေငြေဖာင္းပြမႈ တက္ေလ ျဖစ္လာရသလို၊ တဖက္မွာလည္း ပံုမွန္ စီးပြားေရးစနစ္ (formal economy) က အလုပ္မလုပ္သေလာက္ ရွိေနၿပီး၊ တလံုး (ေဘာလံုး ေလာင္း)၊ ႏွစ္လံုး (စေတာ့ဂဏန္းေလာင္း)၊ သံုးလံုး (ခ်ဲထီ) စတဲ့ ပံုမွန္ မဟုတ္တဲ့ ေလာင္းကစား ဆန္ဆန္ စီးပြားစနစ္ ေတြနဲ႔ သြားေနၾကရရွာတယ္။

ဘဏ္ မန္ေနဂ်ာ ၂-ေယာက္အေၾကာင္း ယွဥ္စဥ္းစားမိတာနဲ႔တင္ က်ေနာ္တို႔ ဘယ္ေလာက္ ျပတ္က်န္ေနၿပီ ဆိုတာ သိသာ ႏိုင္တယ္။ ရုပ္၀တၳဳသာမဟုတ္၊ ကၽြမ္းက်င္မႈ၊ စီမံခန္႔ခြဲမႈ၊ ယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္မႈ၊ အျမင္က်ယ္မႈ အားလံုး က်န္ေနခဲ့ၿပီေလ။ တံခါး ေတြလည္း ဖြင့္ခ်ိန္ တန္ပါေပါ့။

ေအာင္သူၿငိမ္း
ႏို၀င္ဘာလ ၇ ရက္၊ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္။

ဆက္လက္ဖတ္႐ႈရန္...

အက်ဥ္းခ်ဳပ္သာဖတ္ရန္...

လြဲခ်က္ေတြရယ္ကနာ

ျမ
န္မာႏုိင္ငံတြင္းမွာ ထြက္ရိွေနေသာ စာေစာင္၊ ဂ်ာနယ္ အေတာ္မ်ားမ်ားကို ႀကံဳရင္ႀကံဳသလို ဖတ္ျဖစ္ေနသည္။ တရက္က The Voice Weekly ဂ်ာနယ္ကို ဖတ္လုိက္ရသည္။ ႏိုဝင္ဘာလ ၂ ရက္ႏွင့္ ၈ ရက္အတြက္ ထုတ္ေဝ ေသာ ဂ်ာနယ္ ျဖစ္သည္။ ထိုအပတ္စဥ္ ဂ်ာနယ္ထဲမွ ေဆာင္းပါးတပုဒ္ကို ဖတ္လုိက္ရင္း စိတ္ထဲတြင္ ဘဝင္မက် ျဖစ္မိသည္။ ေဆာင္းပါးရွင္ ေအာင္ထြဋ္ ေရးသားသည့္ (ကြင္းထဲက ၂၅ ေယာက္အေရးႀကီးသည္) ဟူေသာ ေဆာင္းပါးျဖစ္သည္။

ေဆာင္းပါးရွင္ကို ေခ်ပလို၍ ျပန္လည္ေရးသားျခင္း မဟုတ္။ သို႔ေသာ္ တုိင္းသူျပည္သားတို႔ကို ဘယ္လိုၾကည့္ျမင္ မလဲဆိုသည့္ အေပၚမွာေတာ့ ၿပီးစလြယ္ ေျပာလုိက္ျခင္းက အရုပ္ဆုိးသည္ဟုေတာ့ ျမင္မိသည္။ ေဆာင္းပါးက ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ လက္ရိွ အေျခအေနကို ေဘာ္လံုးပြဲႏွင့္ ဥပမာေပးထားသည္။ ကြင္းထဲတြင္ ကစားမည့္ႏွစ္ဖက္ ဒုိင္လူႀကီးႏွင့္ လုိင္းစမန္းမ်ား စုစုေပါင္း ၂၅ဦးကသာ အေရးႀကီးသည္။ ပြဲၾကည့္ ပရိတ္သတ္သည္ အေရးမႀကီးဟု ဆိုထားသည္။ အဆိုပါ ၂၅ဦးကသာ အႏုိင္အရံႈးကို အဆံုးအျဖတ္ေပးမည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဆံုးအျဖတ္ေပးႏုိင္မည့္ ေနရာကို ေရာက္ရန္မွာ ၂၅ဦး အထဲတြင္ ပါမွသာ ျဖစ္မည္ဟု ေျပာထားသည္ကို ေတြ႔ရသည္။

အာဏာအဝန္းအဝိုင္း အတြင္းကိုေရာက္မွ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တာ လုပ္ႏိုင္မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အာဏာရပ္ဝန္းထဲကို ေရာက္ေနသူမ်ားသာ ဆံုးျဖတ္ပုိင္ခြင့္ရိွသည္ဟု ဆိုလုိခ်င္ပံုရသည္။

ဟုတ္သည္။ ကြင္းထဲတြင္ ပရိတ္သတ္က ဘယ္လိုေအာ္ေအာ္ အႏုိင္အရံႈးဆိုသည္မွာ ေဘာ္လံုးသမားမ်ား၏ စြမ္းရည္ေပၚတြင္သာ မူတည္သည္။ ေဘာ္လံုးပြဲေပကိုး။ သာမန္အားျဖင့္ ၾကည့္မည္ဆိုပါက အဆိုပါ ေဘာ္လံုးပြဲ ဥပမာသည္ ဟုတ္သလိုလို။ သို႔ေသာ္ တုိင္းႏုိင္ငံတခုအတြက္ေတာ့ သိပ္မဆီေလ်ာ္ဟု ျမင္သည္။

တုိင္းျပည္တခုဆိုသည္မွာ ႏုိင္ငံသားမ်ားႏွင့္ ဖြဲ႔စည္းထားေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း တခုျဖစ္သည္။ လူကိုလူလို ျမင္တတ္ဖို႔ အထူးလိုသည္။ လူသားဆန္မႈကို မ်က္ကြယ္ျပဳ၍ မရစေကာင္း။ သို႔ေသာ္ အာဏာရွင္မ်ား အုပ္ခ်ဳပ္ ေနေသာ တုိင္းျပည္မ်ားတြင္ လူသားဆန္မႈကို ဂရုစုိက္ေလ့မရိွ။ ဤသည္မွာ လူစိတ္ေပ်ာက္ ေန၍ ျဖစ္သည္။

ေဘာ္လံုးပြဲဆိုသည္မွာ အားကစားျဖစ္သည္။ entertainment ဟုေခၚသည့္ ေဖ်ာ္ေျဖေရး တခုဟုဆိုလည္း မမွား။ ႏွစ္ဖက္ကန္ေသာေၾကာင့္ တဖက္ကရံႈး၍ တဖက္ႏုိင္မည္။ တခါတရံ သေရပြဲလည္း ရိွေသးသည္။ သို႔ေသာ္လည္း တုိင္းျပည္တခု၏ အေရးအရာသည္ ေဘာ္လံုးပြဲလို တဖက္ကႏုိင္၍ တဖက္ကရံႈးျခင္းမ်ဳိးမဟုတ္။ တုိင္းျပည္တခုလံုး ပိုမိုတိုးတက္သည္ထက္ တိုးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ ဒီမိုကေရစီ လမ္းေၾကာင္းကို ေလွ်ာက္မည္ဟုဆိုပါက တုိင္းျပည္တိုးတက္ေစရန္ အာဏာရ အစိုးရ တခုတည္းကသာ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္သည္ဟု မမွတ္သင့္။ တုိင္းသူျပည္သားတို႔၏ cooperation ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ မျဖစ္မေန လိုအပ္သည္။ တုိင္းသူျပည္သားမ်ားကို သူတို႔အေရး သူတို႔ကုိယ္တုိင္လည္း ဝင္ေရာက္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ကို ေပးရသည္။ ပါလီမန္ထဲမွာ အစိုးရထဲမွာ လူတုိင္းပါႏုိင္ဖို႔ဟု အမွတ္မမွားသင့္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီ ထြန္းကား ေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ civil society ဟုေခၚသည့္ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အေျမာက္အမ်ား ေပၚထြန္းလာ ေနသည္။ အစိုးရကဝင္ၿပီး မေႏွာက္ယွက္။ အာဏာပုိင္မ်ား လက္လွမ္းမမီွေသာ မလုပ္ကုိင္ႏုိင္ေသာ ေနရာ အေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ ထိုလူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား ဝင္ေရာက္လုပ္ကုိင္ လာၾကသည္။

ေဆာင္းပါးရွင္ ေအာင္ထြဋ္၏ ေဘာ္လံုးပြဲ ဥပမာအတုိင္းသာ ဆိုပါက တုိင္းသူျပည္သားမ်ားက ပြဲၾကည့္ ပရိတ္ သတ္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အစိုးရဘာလုပ္လုပ္ ထုိင္ၾကည့္ေနဖို႔သာ ရိွေတာ့သည္။

ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ကုိင္ကုိင္ခြင့္ မေပးေသး။ အစိုးရကို ဖား၍ ကုိယ္ပုိင္စီးပြါးေရးလို လုပ္ကုိင္ေနသည့္ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္း အတုမ်ားကလည္း ရိွေန ေသးသည္။ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္း အစစ္အမွန္မ်ားကေတာ့ အာဏာပုိင္မ်ား၏ မိုးေလဝသကို ၾကည့္၍ လုပ္ကုိင္ေနရသည္။ မ်က္မွန္ေတာ္ရွပါက ေထာင္ထဲဝင္ရမွာကိုး။ ေထာင္ထဲ ဝင္သြားရသူေတြလည္း မနည္း။ နာဂစ္ဒဏ္ခံ ျပည္သူမ်ား၏ စားဝတ္ေနေရးအတြက္ ဝင္ေရာက္ ကူညီေဆာင္ရြက္သည့္၊ အေလာင္းေတြကို အခမဲ့ေစတနာျဖင့္ ျမဳပ္ႏွံေပးသည့္ သူမ်ားလည္း အဖမ္းခံရသည္။ ထင္ထင္ရွားရွား ျပပါဟုဆိုပါက ကိုဇာဂနာကို ၾကည့္၍သိႏုိင္သည္။

ေဘာ္လံုးပြဲ ဥပမာတြင္ မပါရိွသည့္ ကိစၥကေတာ့ Freedom ဟုေခၚသည့္ လြတ္လပ္မႈျဖစ္သည္။ ေဘာ္လံုး သမားမ်ား ကိုသာ ကြက္၍ အေျချပဳထားသည့္ ဥပမာတခု ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ပင္။ တုိင္းျပည္တခု ဒီမိုကေရစီ လမ္းေပၚ ေလွ်ာက္၍ ျပည္လည္ တည္ေဆာက္ ရမည့္အခ်ိန္တြင္ အစိုးရတခုတည္း အေနႏွင့္ အကုန္လံုး မေဆာင္ရြက္ႏုိင္။ ျပည္သူတို႔အတြက္ လိုအပ္သည့္ အရာမ်ားကို ျပည္သူတို႔ကုိယ္တုိင္ သူတို႔လက္မ်ားႏွင့္ တည္ ေဆာက္ခြင့္ ရိွရမည္။ ဒါမ်ဳိးေတြကို မပိတ္ပင္စေကာင္း။ ထို႔အတြက္ လြတ္လပ္မႈ လိုအပ္သည္။ မလိုလားအပ္ သည့္ အခ်ဳပ္အခ်ယ္မ်ားကို ရပ္ဆုိင္းပစ္ဖို႔လိုသည္။

ဥပမာေပး၍ ေျပာသည့္ေရးသည့္ ကိစၥမ်ားက သူ႔အထြာႏွင့္ သူ႔အကန္႔ႏွင့္သာ အသံုးဝင္ေၾကာင္း သတိခ်ပ္ဖို႔ လိုသည္။ တစံုလံုးကို လႊမ္းျခံဳဖို႔ဆိုတာ မလြယ္ကူ။ ဥပမာေပးသည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားက သဘာဝက်ဖို႔ လိုသည္။ အထူးသျဖင့္ တုိင္းျပည္တခုလံုးအတြက္ ေကာင္းေစဖို႔ ဥပမာေပး၍ ေျပာသည့္ေနရာတြင္ ေပါေပါပဲပဲ ဥပမာမ်ားျဖင့္ ထင္ဟပ္ေစျခင္းမွာ သိပ္မနိတ္လွ။ ပညာရွင္ဆန္ဆန္ ဥပမာမ်ားေပးရမည္ဟု မဆုိလို။ သို႔ေသာ္ သဘာဝက်၍ ေျခေျချမစ္ျမစ္ ခိုင္ခုိင္လံုလံု ရိွဖို႔ေတာ့လိုသည္။

ဥပမာေပးျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ တခ်ိန္တံုးက မိတ္ေဆြတဦးႏွင့္ ေဆြးေႏြးဖူးသည္။ လူတုိင္းၾကားဖူးသည့္ ဇာတ္ လမ္းျဖစ္သည္။ ရဟန္းႏွစ္ပါး (သို႔) ရေသ့ႏွစ္ပါး ခရီးထြက္လာရင္း လမ္းတြင္ ျမက္ထံုးမ်ားေတြ႔၍ ဆုိင္းထမ္းကာ သယ္လာၾကသည္။ တေနရာေရာက္ေသာအခါ ဂြမ္းထုပ္မ်ားကို ေတြ႔ရာ ရဟန္းတဦးက ျမက္ထံုးမ်ားကို စြန္႔ပစ္၍ ဂြမ္းထုပ္မ်ားကို သယ္လာသည္။ ေနာက္ရဟန္းတဦးကေတာ့ ျမက္ထံုးမ်ားကိုသာ သယ္ၿမဲသယ္လာသည္။ ဂြမ္းထုပ္မ်ားကို မသယ္။ ထိုဇာတ္လမ္း၏ ဆိုလိုရင္းကေတာ့ ျမက္ထံုးမ်ားကို သယ္ၿမဲသယ္လာသည့္ ရဟန္းအား အေဟာင္းကို ဖက္တြယ္ထားသည္၊ တိုးတက္မႈအသစ္ကို ျပစ္ပယ္သူအျဖစ္ မီးေမာင္းထိုးျပလိုရင္း ျဖစ္သည္။

ထိုေရာအခါ မိမိႏွင့္ မိတ္ေဆြအၾကား ျငင္းခံုမႈ တခုျဖစ္လာသည္။ မိမိကဆိုသည္။ အေဟာင္းကို အေသအလဲ ဖက္တြယ္ထားျခင္း အေပၚ ေထာက္ျပမႈကို လက္ခံသည္။ သို႔ေသာ္ ခင္ဗ်ားဇာတ္လမ္း ဥပမာဟာ အစ ကတည္းက မွားေနသည္ဟု ေျပာမိသည္။ ဘာမ်ား မွားေနလို႔လဲဟု မိတ္ေဆြက ျပန္ေမးသည္။ မိမိရဲ့ ျငင္းခံုမႈက ဒီလိုျဖစ္သည္။ အစကတည္းက ထိုပုဂၢိဳလ္ႏွစ္ဦးသည္ ရဟန္းလည္း မျဖစ္သင့္ ရေသ့လည္း မျဖစ္သင့္။ ရေသ့ရဟန္း ဆိုတာ တရားက်င့္ေသာ သူမ်ားျဖစ္သည္။ သူမ်ားရိတ္၍ ထံုးထားေသာ ျမက္ထံုးမ်ား ဂြမ္းထုတ္ မ်ားကို သယ္လာျခင္းသည္ ခိုးယူျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ရေသ့ရဟန္း ႏွစ္ပါးစလံုး သူခိုးမ်ား ျဖစ္ေနသည္။ ေထာက္ျပခ်င္တာ အားနည္း သြားသည္ဟုု မိမိက တင္ျပသည္။ ထိုအခါ မိတ္ေဆြက ကုိင္းဒီလိုဆိုရင္ ေနာင္ ဒီဥပမာကို ေျပာမယ္ဆိုရင္ ရေသ့ရဟန္း ႏွစ္ပါးလို႔ ေျပာမဲ့အစား ကုန္သည္ႏွစ္ေယာက္လို႔ ေျပာရင္ မေကာင္း ဘူးလားဟု ထပ္ေဆြးေႏြးသည္။ ထိုအခါ မိမိက ဒါလည္း ဟန္မက်ေသးဘူးဟု ေထာက္ျပသည္။

မိတ္ေဆြက ေခါင္းကိုကုတ္ရင္း ဒါဆို ဘယ္လိုလုပ္မလဲဟု ထပ္ေမးသည္။ မိမိ၏ အေျဖက လူႏွစ္ေယာက္လို႔ သံုးႏႈံးရင္ ပိုေကာင္းမယ္လို႔ ေထာက္ျပသည္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ကုန္သည္လို႔ ဥပမာေပးလုိက္ရင္ ကုန္သည္ဆိုတာ အျမတ္ႀကီးစား၊ ခြတုတ္ေတြ၊ သူခိုးတမ်ဳိးဟု အဓိပၸါယ္သက္ေရာက္ သြားဦးမည္။ မဆလ အစိုးရႏွင့္ ယခုစစ္အစိုး အဆက္ဆက္က ကုန္သည္ဆိုရင္ လူထုအေပၚမွာ ေခါင္းပံုျဖတ္အျမတ္ထုတ္သူေတြလို႔ အၿမဲတမ္း ဝါဒျဖန္႔ထားခဲ့၍ ျဖစ္သည္။ ငယ္ရြယ္ႏုနယ္သူမ်ား ဖတ္လုိက္မိပါက ကုန္သည္ေတြအေပၚ တမ်ဳိးအထင္ ေရာက္ဦးမည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လူႏွစ္ဦးလို႔ ဥပမာေပး၍ ေျပာဆိုတင္ျပျခင္း ဒီေနရာဒီဇာတ္လမ္းအတြက္ ပို၍ ေကာင္းသည္ဟု မိတ္ေဆြကို ေဆြးေႏြးလုိက္သည္။ ကုန္သည္မ်ား အားလံုးလည္း အျမတ္ႀကီးစားမဟုတ္။ သမာ အာဇီဝႏွင့္ အညီေရာင္းဝယ္ေန ေသာ ကုန္သည္မ်ားလည္း ေလာကတြင္ ရိွေသးသည္ မဟုတ္ေလာ။ ဤတြင္ သူလည္း မိမိႏွင့္ သေဘာတူသည္။

ျပန္ေကာက္ရပါက ေဆာင္းပါးရွင္ ေအာင္ထြဋ္၏ ဥပမာသည္ တုိင္းသူျပည္သားတို႔၏ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကို မ်က္ကြယ္ျပဳထားေသာ ဥပမာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းႏွင့္ လြဲေနေၾကာင္း တင္ျပလုိက္ရသည္။

ေဇာ္မင္း (လူ႔ေဘာင္သစ္)
၃ ရက္ ႏုိဝင္ဘာလ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္

ဆက္လက္ဖတ္႐ႈရန္...

အက်ဥ္းခ်ဳပ္သာဖတ္ရန္...

ဝီကီလႊတ္ေတာ္၊ ဝီကီအစိုးရ

(၁)
က်ေနာ္ဒီစာအုပ္ကို ဝယ္ထားတာေတာ့ ၾကာၿပီ။ မဖတ္ျဖစ္ဘူး။ အခုေတာ့ အေၾကာင္းတခုေၾကာင့္ ျပန္ ဖတ္ ျဖစ္ေနတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ စကားဝိုင္းတခုမွာ မိတ္ေဆြတေယာက္က ေဆြးေႏြးလာတဲ့အခ်က္နဲ႔ ဆိုင္ ေနသလို ျဖစ္လို႔ပါပဲ။ ဒီစာအုပ္ရဲ႔ အမည္က ဝီကီေနာမစ္ (Wikinomics) ပါ။ အျပည့္အစံု ေျပာရရင္ Wikinomics: How Mass Collaboration Changes Everything ဆိုတဲ့ စာအုပ္ပါ။ Don Tapscott နဲ႔ Anthony D। Williams တို႔က ေရးသားၾကၿပီး (Portfolio) Pen-guin Group က ၂၀၀၆၊ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ေတြမွာ ထုတ္ေ၀ထားတဲ့ စာအုပ္ပါ။

ဒီစာအုပ္ကို ဝယ္ျဖစ္ရတဲ့အေၾကာင္းကေတာ့ ေခတ္သစ္ အေျခအေနေအာက္မွာ လူအမ်ား စုေပါင္း ေဆာင္ ရြက္ၾကတဲ့ ကိစၥ ေတြ၊ ေအာင္ျမင္ၾကတဲ့ ကိစၥေတြ ဘယ္လို ျဖစ္လာသလဲ က်ေနာ္ေလ့လာခ်င္လို႔ပါပဲ။ ဒီစာအုပ္ကေတာ့ အထူးသျဖင့္ စီးပြား ေရးလုပ္ငန္းက႑ေတြကို အေလးေပး ေရးထားေပမယ့္ အေတာ္ စဥ္းစား စရာေကာင္းတဲ့ စာအုပ္လို႔ ထင္မိတယ္။ ဒီစာအုပ္ စထုတ္တဲ့ ကာလက ကမၻာေပၚမွာ အေျပာင္းအလဲႀကီးေတြလို႔ ေခၚႏိုင္ေလာက္တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ ေပၚေပါက္ေနတဲ့ အခ်ိန္ပါ။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ ကမၻာေက်ာ္ တိုင္းမ္စ္ မဂၢဇင္းႀကီးက ဒီႏွစ္အတြက္ အထူးခၽြန္ဆံုးသူ (Person of the year) ဆိုၿပီး မဂၢဇင္းမ်က္ႏွာဖံုးမွာ ေရြးခ်ယ္ ေဖာ္ျပခဲ့ရာမွာ “သင္” (You) လို႔ ေဖာ္ျပခဲ့တယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ ၀က္ဘ္ (၂) web2.० လို႔ေခၚတဲ့ အင္တာနက္ နည္းပညာဖြံ႔ၿဖိဳး ျဖစ္ထြန္းလာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ လူအမ်ား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ၊ လူမႈေရး ကြန္ရက္ ခ်ိတ္ဆက္မႈေတြ အလွ်င္အျမန္ တိုးတက္လာတာ ေဖာ္ျပခ်င္လို႔ ျဖစ္တယ္။ My Space (မိုင္ စေပ့စ္) လို႔ေခၚတဲ့ လူမႈကြန္ရက္စနစ္က တပတ္ကို အဖြဲ႔၀င္ ၂ သန္းေက်ာ္ တိုးတက္လာေနတယ္။ အဖြဲ႔၀င္ သန္း ၅၀၀ ျပည့္ဖို႔ အနည္းငယ္ပဲ လိုေတာ့တဲ့ အခ်ိန္ပါ။ လူေတြ ကိုယ့္စိတ္ႀကိဳက္ေရးသားတင္ျပႏိုင္တဲ့ ဘေလာက္ (Blog) ေတြကလည္း နာရီမလပ္၊ စကၠန္႔ မလပ္ တိုးတက္လာေနတယ္။ ဝီကီ ပိဒိယ (Wikipedia) လို႔ေခၚတဲ့ လူအမ်ား က စုေပါင္းေရးသားျပဳစုတဲ့ စြယ္စံုက်မ္းႀကီး ကလည္း အလွ်င္အျမန္ ဖြံ႔ၿဖိဳးလာေနတယ္။ ယူက်ဳဘ္ (Youtube) လို႔ေခၚေနတဲ့ အင္တာနက္ေပၚက ဗီဒီယိုျဖတ္ပိုင္းေတြ တင္ထားရာ ေနရာကလည္း တကယ့္ သတင္းဌာန ႀကီးေတြလို၊ ေဖ်ာ္ေျဖေရး ရုပ္သံလိုင္းေတြလို လူေတြ အာရံုထားၾကည့္ စရာ ျဖစ္လာေနတယ္။ အလားတူပဲ ဒီကေန႔ က်ေနာ္တို႔ သံုးေနၾကတဲ့ ကြန္ျပဴတာ ေဆာ့ဖ္ဝဲယားေတြ မူပိုင္ခြင့္နဲ႔ ေစ်းႀကီး ေပးေနရတာေတြကို ခ်ဳိးဖ်က္ဖို႔ လင္းနက္ (Linux) တို႔လို၊ လူအမ်ား အခမဲ့ သံုးႏိုင္တဲ့ ေဆာ့ဝဲယားေတြလည္း ေပၚေပါက္ လာေန တယ္။ ဘာေတြ ေျပာင္းလဲသြားသလဲ ဆိုတာ အေတာ့္ကို စိတ္၀င္တစား ေလ့လာစရာ ေကာင္းတဲ့ ကာလပါပဲ
ဒီလိုနဲ႔ အခုစာအုပ္ကို က်ေနာ္ ၀ယ္ထားျဖစ္လိုက္တယ္။ မဖတ္ေတာ့ မဖတ္ျဖစ္ဘူး။ စာအုပ္စင္မွာ အိပ္ လ်က္သား…။

(၂)
က်ေနာ္တို႔ စကားဝိုင္းမွာ မိတ္ေဆြတေယာက္က သူ႔စိတ္ကူးမိတာကို စတင္ေျပာလာတယ္။
သူကေတာ့ အခု က်ေနာ္ ေခါင္းစဥ္ေပးထားသလို “ဝီကီလႊတ္ေတာ္၊ ဝီကီ အစိုးရ”လို႔ တိတိက်က် ေျပာတာေတာ့ မဟုတ္ ပါဘူး။ အခု စစ္အစိုးရ က်င္းပေပးမယ့္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ေနာက္ပိုင္း ဘာေတြ ဆက္ျဖစ္လာ ႏိုင္တယ္ဆိုတာ ဦးေဏွာက္ မုန္တိုင္းဆင္ ျငင္းခုန္ေဆြးေႏြးၾကရင္း သူက ေျပာတာပါ။

အခုအေျခအေနမွာေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေျခအေနက ေရွးေခတ္ ဘုရင္ေတြလက္ထက္ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင ္စနစ္ထက္ ေတာင္ ဆိုးတယ္လို႔ ဆိုရႏိုင္တယ္။ မူဝါဒေတြ၊ ေပၚလစီေတြက ဘယ္က က်လာမွန္း မသိရဘူး။ ဘယ္လို စဥ္းစားလို႔ ဒီလို မူဝါဒေတြ ခ်မွတ္တယ္ ဆိုတာ မသိရဘူး။ ဘယ္ေနရာကေန မူဝါဒေတြ ခ်မွတ္ေနတယ္ ဆိုတာလည္း မသိရဘူး။ ဝန္ႀကီး ေတြကလည္း ဝန္ႀကီးေတြ ပီပီျပင္ျပင္ ကိုယ့္တာ၀န္ကို ကိုယ္မသိၾကဘူး။ အထက္ကလာမယ့္ အမိန္႔ဆိုတာႀကီးကို ေစာင့္ ေနၾကရတယ္။ အထက္ဆိုတာ၊ သူတို႔ ေျပာေျပာေနတဲ့ ႏိုင္ငံ ေတာ္အႀကီးအကဲ ဆိုတာကလည္း တေယာက္လား၊ ႏွစ္ ေယာက္လား ဘယ္သူမွ မသိႏိုင္ဘူး။ ေသခ်ာတာ ကေတာ့ ဒီလိုနဲ႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး သန္းေရႊက အႂကြင္းမဲ့ အာဏာရွင္ ျဖစ္ လာတယ္။ အခ်ဳိ႔ဥပေဒေတြဆိုရင္ သူ႔သေဘာတူညီခ်က္ကို ေစာင့္ေနၾကရတယ္။ ဥပမာ — သိတဲ့လူေတြ အေျပာအရ အထူးစီးပြားဇုန္ (Special Economic Zones –SEZs) ဥပေဒမူၾကမ္းက အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပင္ဆင္လာတာ ၁၃ ႀကိမ္တိုင္တိုင္ ရွိေနၿပီး ၿပီး သေလာက္ရွိၿပီလို႔ ဆိုတယ္။ ျမန္မာျပည္က ဂ်ာနယ္ မဂၢဇင္းေတြမွာလည္း ၂၀၀၇ ခုႏွစ္၊ ႏွစ္ကုန္တုန္းကေတာင္ ထြက္ႏိုင္ေကာင္းရဲ႔လို႔ေရးသား ေဖာ္ျပခဲ့ၾကတယ္။ အခုေတာ့ ဒီ SEZ ဥပေဒ ကလည္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္သန္းေရႊစားပြဲ ေပၚမွာ အိပ္လွ်က္လို႔ ဆိုတယ္။

ေရွးေခတ္က ဘုရင္ေတြကဥပေဒ၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ တခုခုကို လုပ္ရာမွာ အခုေခတ္ေလာက္ မဆိုးဘူး။ အနည္းဆံုး ဘုရင့္ လႊတ္ေတာ္ ေခၚၾကရတယ္။ သက္ေတာ္ရွည္ မွဴးမတ္ႀကီးေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ၾကရတယ္။ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ဘုရင္ကိုးကြယ္တဲ့ မင္းဆရာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြ အၾကံရယူတာရွိသလို၊ အာဏာကို ရည္ရြယ္ေနတဲ့ အျခား အုပ္စုေတြလည္း ရွိၾကေတာ့ ဘုရင္က ထင္သလို မလုပ္ရဲဘူး။

ေနာက္တခါ ဘုရင္ကသူ႔ဆီကို ျပည္နယ္၊ ေဒသေတြက အခြန္ေတာ္ လာဆက္သတာကို ေစာင့္တယ္။ သူ႔ကို အခြန္ပ႑ာ လာဆက္သရင္ သူက ေက်နပ္တယ္။ အခြန္ပ႑ာ လာမဆက္သဘူးဆိုရင္ေတာ့ သူက တပ္ေတြ ေစလႊတ္တတ္တယ္။ သူက ေဒါသျဖစ္ေၾကာင္း ျပတတ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုေခတ္လို ဘုရင္က လယ္ကြင္း ထဲထိဆင္းၿပီး ၾကက္ဆူပင္ စိုက္ ရမယ္၊ ေရနက္ကြင္း စိုက္ရမယ္ ဆိုတာမ်ဳိး အထိ အေသးစိတ္ အညိဳအညင္ ေပးၾကတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္စနစ္ကေတာင္ အခုေခတ္ အေျခအေနထက္ ေကာင္းေသးလို႔ ဆိုႏိုင္တယ္။

ထားပါေတာ့။ အခုေတာ့ စစ္အစိုးရက ၂၀၁၀ မွာ ပါတီစံုေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးမယ္လို႔ ကတိေပးထားတယ္။ ျဖစ္-မျဖစ္ေတာ့ ေသခ်ာ မေျပာႏိုင္ေသးသလို၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ဥပေဒ၊ ပါတီစည္းမ်ဥ္းေတြကလည္း မထြက္ ေသးဘူး။ အဲဒါအျပင္ ျဖစ္ လာမယ့္ လႊတ္ေတာ္မွာလည္း စစ္တပ္က ကိုယ္စားလွယ္ေနရာ ၂၅% ကို ရယူ ထား လိုက္ေသးတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ေပါ့ ေရြးေကာက္ပြဲ ျဖစ္လာခဲ့ရင္ အနည္းနဲ႔ အမ်ားဆိုသလို အရပ္သားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စား လွယ္ ေတြ ေနရာ ရလာၾကလိမ့္မယ္။ တကယ့္ ဒီမိုကေရစီက်က် မဟုတ္ေသးရင္ေတာင္မွ လႊတ္ေတာ္ေတြထဲမွာ မူဝါဒခ်မွတ္ေရး၊ ေပၚလစီကိစၥ ေဆြးေႏြး ျငင္းခုန္မႈေတြ ရွိလာရလိမ့္မယ္။ အခုလို တကိုယ္ေတာ္ မူဝါဒ၊ ဆံုးျဖတ္ ခ်က္ေတြ ခ်ေနတာထက္ စာရင္ အနည္းနဲ႔အမ်ား ကိစၥေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ပြင့္လင္းမႈေတြ ရွိလာႏိုင္ ေကာင္းရဲ႔ လို႔ ယူဆရတယ္။ မဟုတ္ရင္ေတာင္ မူဝါဒ ေပၚလစီေတြအေပၚ ေမးခြန္းထုတ္ ေမးျမန္းၾကတာေတြလည္း ရွိလာႏိုင္တယ္။

က်ေနာ့္မိတ္ေဆြ ေဆြးေႏြးခ်က္က အခုလို က်ေနာ္ ေျပာေနတာေတြ၊ စစ္တပ္တပိုင္း လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ က်ေနာ္ တို႔က သြား ၿပီး မူဝါဒ ေပၚလစီခ်မွတ္ႏိုင္ေရး ကိစၥေတြကို သူေျပာေနတာ မဟုတ္ဘူး။ သူေျပာတာက လာမယ့္ ၂၀၁၀ အၿပီး လႊတ္ေတာ္က ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ထားလိုက္ေပါ့။ က်ေနာ္တို႔က အင္တာနက္ေပၚမွာ၊ ဒါမွမဟုတ္ ဖိုရမ္၊ သို႔မဟုတ္ ေဆြးေႏြး ႏိုင္တဲ့ စေပ့စ္ေတြမွာ လူတိုင္းက ကိုယ့္ကိုယ္ကို လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြလို သေဘာ ထား၊ ႏိုင္ငံ တိုးတက္ႀကီးပြားရာ ႀကီးပြားေၾကာင္း ေဆြးေႏြးျငင္းခုန္ၾကရင္ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလား၊ မူဝါဒ ေပၚလစီေတြကို အဆိုျပဳၾကရင္ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလားလို႔ သူက အၾကံျပဳတာပါ။ အနည္းဆံုး အင္တာနက္မွာ ေရးသားႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံ သားတိုင္းက ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၾကသလို၊ တိုင္းျပည္ အတြက္ တကယ္အလုပ္ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အၾကံအစည္ေတြ လည္း ထြက္ေပၚလာႏိုင္တယ္။ ေနာက္ဆံုး အခု ေဆြးေႏြးခန္းေတြက သိပ္ေကာင္းလာတဲ့အခါ စစ္တပ္တပိုင္း (၂၀၁၀ အၿပီး) လႊတ္ေတာ္ထဲက စိတ္ေကာင္းေစတနာ ရွိသူေတြ၊ တိုင္းျပည္ တိုးတက္ ႀကီးပြားေစခ်င္သူ ေတြ ကေတာင္ လွမ္းလို႔ ၾကည့္ရတာမ်ဳိး၊ အင္တာနက္ေပၚက (လႊတ္ေတာ္အျပင္က) ေဆြးေႏြးေန တာေတြကို လႊတ္ေတာ္ထဲ ေရာက္ေအာင္ ယူသြားၿပီး ေဆြးေႏြးၾကတာမ်ဳိး ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔ သူက အၾကံျပဳတာပါ။
ဒီလိုနဲ႔ သူ႔အၾကံကို က်ေနာ္က “ဝီကီလႊတ္ေတာ္၊ ဝီကီအစိုးရ” လို႔ နာမည္ေပးလိုက္တယ္။

(၃)
အဲဒီ စကားဝိုင္းၿပီးသြားေတာ့မွ အခု စာအုပ္ကို ျပန္လွန္ျဖစ္တယ္။
အခု ေခတ္သစ္အေျခအေန၊ အင္တာနက္ နည္းပညာ web2.0 ေျပာင္းလဲ တိုးတက္လာအၿပီးမွာ စီးပြားေရး ေလာကမွာေတာင္ ထူးျခားေတြ႔ျမင္လာရတဲ့ လကၡဏာေတြကို အခု စာေရးဆရာေတြက ေထာက္ျပထားတယ္။

ပထမအခ်က္ကေတာ့ ပြင့္လင္းလာျခင္း (Being open) ပါပဲ။ အဖြဲ႔အစည္း၊ ႏိုင္ငံ နယ္စည္းေတြ ေက်ာ္သြား တယ္။ ဂလို ဘယ္လိုက္ေဇးရွင္းနဲ႔အတူ ပြင့္လင္းလာၾကတယ္။အရင္က လွ်ဳိ႔၀ွက္ခ်က္ေတြ၊ ဥပေဒေတြေတာင္ လိုက္မမီ ျဖစ္လာတယ္။ ဒါကို စာေရးဆရာေတြက ဥပမာေကာင္းေတြနဲ႔ တင္ျပထားတယ္။

ဥပမာအေနနဲ႔ ကေနဒါႏိုင္ငံက ဂိုးလ္ေကာ့ပ္ (Goldcorp) ကုမၸဏီကို ဥပမာေဖာ္ျပထားတယ္။ ဒီကုမၸဏီက ေရႊတူးရာ ကေန သူတို႔ ေရႊသိုက္က အထြက္က်လာေနၿပီ။ အၿပိဳင္အဆိုင္လည္း မ်ားလာတဲ့ေခတ္မွာ ဘယ္လို လုပ္ရပါ့ ဆိုတဲ့ အေျခအေနပါ။ ဒီမွာတင္ ကုမၸဏီကို ဦးေဆာင္သူက လံုး၀ ေတာ္လွန္ေရး ႀကီးလို ေျပာင္းလဲ ပစ္လိုက္တယ္။ သူပိုင္တဲ့ေျမ ၅၅,၀၀၀ ဧကေပၚမွာ အရင္က သူတို႔စူးစမ္းေလ့လာဖူးသမွ် ေဒတာ အခ်က္ အလက္ေတြ အားလံုးကို တင္လိုက္ၿပီး ေရႊတူးဖို႔ ခန္႔မွန္း ေပးႏိုင္တဲ့၊ နည္းလမ္းေပးႏိုင္တဲ့ သူေတြကို ဆုခ်မယ္ဆိုၿပီး ဖိတ္ေခၚလိုက္တယ္။ တကယ္ေတာ့ ေရႊတူးတယ္ဆိုတာ လွ်ဳိ႔၀ွက္ခ်က္ဆန္လြန္းတဲ့ ကိစၥေတြပါ။ ေဒတာ အခ်က္အလက္ ေတြကို ဘယ္သူက အေပါက္ၾကားခံႏိုင္ပါ့မလဲ။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံေပါင္း ၅၀ ေက်ာ္က ပညာရွင္ေပါင္းစံု ၀င္ၿပိဳင္ၾကတယ္။ ၿပိဳင္တဲ့သူေတြက ေထာင္ခ်ီတယ္၊ ေက်ာင္းသားေတြ၊ ပညာရွင္ေတြ၊ စစ္တပ္အရာရွိ၊ သခ်ၤာပညာရွင္ေတြေတာင္ပါ တယ္။သူတို႔က ေရႊထြက္ႏိုင္မယ့္ ေနာက္ထပ္ ေနရာ ၁၁၀ ကို တြက္ခ်က္ ထုတ္ေပးခဲ့ၾကတယ္။ ဒီကုမၸဏီက ေအာင္ျမင္တဲ့ ကုမၸဏီတခု ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ အေရးဆိုတာ သိပ္ လွ်ဳိ႔၀ွက္ ဆန္းၾကယ္ႏိုင္လွတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္တယ္ဆိုတာ သာမာန္လူထုေတြအတြက္ မလြယ္လွေပဘူးဆိုတဲ့ ေခတ္လည္း ကုန္ခဲ့ၿပီလို႔ ထင္မိတယ္။ လူတိုင္းဟာ ကိုယ္ကၽြမ္းက်င္ရာ ကိစၥေတြမွာ အၾကံေပးႏိုင္ၾကတာခ်ည္းပါပဲ။

ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ peering လို႔ေခၚတဲ့ မိတ္ေဆြ တန္းတူရည္တူ အေပါင္းအသင္းေတြက စုၿပီး လုပ္ငန္း တခုကို လုပ္ၾကတဲ့ အသြင္ပါပဲ။ အခုအခါမွာ ေဆာ့ဖ္၀ဲယားေတြကို စုေပါင္းေရးၾကတယ္။ အခမဲ့ေပးသံုးတယ္။ ကုမၸဏီႀကီးေတြရဲ႔ ၾသဇာ အာဏာကိုေတာင္ အံတုလာႏိုင္ခဲ့တယ္။ အဲသည္အေနအထားမွာ ယခင္ ထက္/ ေအာက္ ေထာင္လိုက္ရွိခဲ့တဲ့ ဆက္ ဆံေရးစနစ္ေတြ၊ ဖြဲ႔စည္းမႈစနစ္ အသစ္ေတြကို ျပန္ေနရာခ်ရဖို႔ ျဖစ္လာ ခဲ့တယ္။ အင္တာနက္ေပၚက မိတ္ေဆြအၾကံေပးတဲ့ လႊတ္ေတာ္မ်ဳိးလည္း ျဖစ္လာႏိုင္ေပတာေပါ့။

တတိယအခ်က္ကုိ စာေရးဆရာက ေ၀ငွျခင္း sharing သေဘာ ေျပာပါတယ္။ စီးပြားေရးကို စစ္ပြဲေတြလို ကိုယ္ႏိုင္သူရႈံး အေျခအေနကေန ႏွစ္ဖက္ အႏိုင္ရႏိုင္တဲ့ ေ၀ငွ ေပးေ၀ျခင္း (ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း) သေဘာကိုပါ စာေရးသူက ထည့္ စဥ္းစားခိုင္းတယ္။ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေၾကာင့္ ဝီကီပိဒိယလို အခမဲ့
စြယ္စံုက်မ္ႀကီးေတြ ျဖစ္လာတယ္။ အျခား လူသံုး မ်ား ေဆာ့ဖ္၀ဲယား အမ်ား၊ မိတ္ေဆြဖြဲ႔ကြန္ရက္ အမ်ား ျဖစ္လာရတယ္။

စတုတၳအခ်က္ကို ဂလိုဘယ္ ကမၻာ့ပံုစံ ဆန္လာျခင္း (Being global) လို႔ ေဆြးေႏြးထားတယ္။ စက္ရံုေတြရဲ႔ ပလက္ေဖာင္း ကို ကမၻာတခုလံုး ျဖန္႔ခင္းလိုက္သလို၊ က်ေနာ့္မိတ္ေဆြ ေဆြးေႏြးသလို ျမန္မာ့ လႊတ္ေတာ္ ကိုလည္း တကမၻာလံုးကို ျဖန္႔ခင္း လိုက္လို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေပဘူးလား။ စဥ္းစားစရာပဲ။ ျမန္မာျပည္ကို လက္ေတြ႔ ျပန္ဖို႔ ခက္ခဲေနေသးသူေတြ၊ ကၽြမ္းက်င္သူ ပညာ ရွင္ေတြ၊ အၿငိမ္းစား မ်ဳိးခ်စ္ ႏိုင္ငံခ်စ္ အရာရွိ ေဟာင္းေတြက တိုင္း ျပည္ကို ျပန္ၿပီး အက်ဳိးျပဳေစဖို႔ ျဖစ္ႏိုင္တာေပါ့။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံအတြက္ လႊတ္ေတာ္ဆိုတာ အခု သူတို႔ေဆာက္ေနတဲ့ ေနျပည္ေတာ္မွာသာ မဟုတ္။ တကမၻာလံုးက အေ၀းေရာက္ ျမန္မာေတြကိုလည္း အင္တာနက္ေပၚက လႊတ္ေတာ္မွာ ကိုယ္စားျပဳထားႏိုင္ပါေသးတယ္။

ပဥၥမအခ်က္ကိုေတာ့ စာေရးဆရာက Generation-N Norms လို႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။
မ်ဳိးဆက္ N (အဲန္) ဆိုတာကေတာ့ အခု နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာ သာလြန္တဲ့မ်ဳိးဆက္ေတြရဲ႔ တန္ဖိုးထားမႈကိုပါ ထည့္ စဥ္းစားဖို႔ ေျပာတယ္။ သူတို႔ရဲ႔ ေျပာေရး ဆိုခြင့္၊ လြတ္လပ္မႈ၊ ပြင့္လင္းမႈ၊ တီထြင္ ဖန္တီးလိုမႈ၊ ေရႊ႔လ်ား ေနလိုတဲ့ ဆႏၵ၊ တကယ့္ အစစ္အမွန္ ျဖစ္လိုတဲ့ စိတ္၊ ေဆာ့ ကစားတာကိုလည္း တပိုင္းက ခံုမင္ေနေသးတဲ့ ဒီမ်ဳိးဆက္ေတြရဲ႔ အားကိုလည္း ထည့္စဥ္းစားစရာေပပဲ။

စာေရးဆရာ Don Tapscott နဲ႔ Anthony Williams တို႔ကေတာ့ ေခတ္သစ္ အေျခအေနေအာက္မွာ စီးပြားေရး ကုမၸဏီ ေတြ ျပန္လည္ဖြဲ႔စည္းမႈ ပံုစံအသစ္၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနည္းနာ ပံုစံအသစ္၊ လူအမ်ား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကို အျခား နည္းနဲ႔ ရယူ ႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းေတြ အဓိက ေဆြးေႏြးထားခဲ့တာပါ။

သူ႔စာအုပ္နာမည္လိုပဲ က်ေနာ္ ဆက္စဥ္းစားေနမိတာက ေခတ္သစ္ အေျခအေနေအာက္မွာ လူအမ်ား ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ ၾကမယ္၊ ျမန္မာျပည္ ေကာင္းက်ဳိးအတြက္ ဝီကီ လႊတ္ေတာ္ကို အင္တာနက္ေပၚမွာ ဖြဲ႔ၾကမယ္၊ ဝီကီအစိုးရ ဖြဲ႔ၾကမယ္ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလား။ က်ေနာ့္မိတ္ေဆြ အၾကံေပးသလို ျဖစ္ႏိုင္တာပဲလို႔ ထင္ေနမိပါေၾကာင္း။

ဤေဆာင္းပါးကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ အေနာက္ပိုင္းေဒသမွ ျမန္မာမ်ားထုတ္ေ၀ေနၾကသည့္ မႏၱေလး ေဂဇက္ သတင္းစာ စက္တင္ဘာ/ေအာက္တိုဘာ ၂၀၀၉ တြင္လည္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။

ဆက္လက္ဖတ္႐ႈရန္...

အက်ဥ္းခ်ဳပ္သာဖတ္ရန္...

ဂီတဆိတ္သုဥ္းေလသည့္အခါ

"
က်ေနာ္က ကီးဘုတ္မတီးခ်င္ဘူး။ က်ေနာ္က ကီးဘုတ္ကို ပလပ္စတစ္ပဲ ထင္တာ။ ဖီလင္မလာဘူး။ ပီယာႏိုအစစ္ကမွ တကယ္ အႏုပညာလို႔ ေျပာရမယ္"
သူ႔အေျပာက ထူးျခားေသာေၾကာင့္ က်ေနာ္သူ႔ကို ၾကည့္လိုက္မိသည္။ က်ေနာ္က သူစႏၵယားဆရာမွန္း သိထားသည္။ သို႔ေသာ္လည္း သာမန္စႏၵယားဆရာမ်ဳိးဟုသာ ထင္သည္။ တိုင္းရင္းသား ျဖစ္ေသာေၾကာင့္လည္း သူ၏ အသံက ဗမာ စကားေျပာလွ်င္ အနည္းငယ္ခပ္၀ဲ၀ဲဟု ယူဆႏိုင္သည္။ က်ေနာ္ႏွင့္သူက ၾကံဳႀကိဳက္၍ အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ ေခတၱ ဆံုမိၾကသည္။ စကားေျပာၾကည့္ေတာ့မွ အႏုပညာႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ ေခသူမဟုတ္မွန္း သိလာရသည္။ သူက ရန္ကုန္ရွိ ၾကယ္ငါးပြင့္ ေဟာ္တယ္ႀကီးတခုတြင္ စႏၵယားတီးေနသူလည္း ျဖစ္သည္။ သို႔အတြက္ေၾကာင့္လည္း သူ႔အေျပာက ခပ္ရင့္ ရင့္ ျဖစ္ဟန္ရွိေသာ္လည္း အမွန္ေတာ့ သူ႔ရင္တြင္း ခံစားမႈအမွန္ကို ေျပာေနျခင္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။

က်ေနာ္ ဆက္၍ သိလိုစိတ္ျဖင့္ ေမးမိသည္။ "ခင္ဗ်ားက အခုစႏၵယား တီးေနေသးသလား။"
"က်ေနာ့္ကို နားလိုက္ၿပီ" သူက ေျပာသည္။ "ဟင္" ... က်ေနာ္ အံ့အားတသင့္။

"တကယ္ေတာ့ဗ်ာ .. က်ေနာ္တို႔ကို ေဟာ္တယ္ႀကီးေတြက ခန္႔တာကလည္း ႏိုင္ငံျခားက ပီယာႏိုတီးသမားေတြကို ခန္႔ရင္ ေဒၚလာအမ်ားႀကီးေပးရတာကိုး။ က်ေနာ္တို႔က်ေတာ့ ေဒၚလာ ၄-၅၀၀ ေလာက္ေပးရင္လည္း ရႏိုင္တာ ဆိုေတာ့ ေဒသခံ ေတြကို ေစ်းသက္သာလို႔ ခန္႔တာလည္း ပါတာေပါ့။"

သို႔ေသာ္လည္း ေဟာ္တယ္ႀကီးတခုတြင္ စႏၵယားတီးဖို႔အတြက္ ခန္႔အပ္ရသည္ဆိုေတာ့ သူ၏ အတီး၊ အႏုပညာက မေသး လွေၾကာင္းေတာ့ ခန္႔မွန္းမိသည္။ သူက တီးေနသည္မွာလည္း အေတာ္ၾကာၿပီ။ "က်ေနာ္တို႔ ေလာကမွာေတာ့ အဖိုး အားပိုလိုလည္း ေဟာ္တယ္ေတြမွာ တီးတယ္။ သူကလည္း ဆရာႀကီးပဲ။ အခုထက္ေတာင္ တီးေနတုန္းပဲ" သူက ျမန္မာ့ ဂီတေလာကမွ အျခားနာမည္ေက်ာ္ ဂီတသမားေတြအေၾကာင္း ဆက္ေျပာျပသည္။

"က်ေနာ္ကေတာ့ တကယ့္ကို ၀ါသနာပါလို႔ တီးတာ။ ပိုက္ဆံေငြေၾကးအတြက္ မဟုတ္ဘူး။ က်ေနာ့္အေဖတို႔ကတည္းက တီးမႈတ္လာတာ၊ ဒီအႏုပညာမ်ဳိးရိုးလို႔ ေျပာလို႔ရတယ္" သူ႔အေဖက ယခင္ဆိုဗီယက္ယူနီယံ (ရုရွား) တြင္ အႏုပညာ ေက်ာင္းတက္ခဲ့သူျဖစ္ၿပီး ယခင္ အစိုးရ၏ ယဥ္ေက်းမႈအႏုပညာဌာနမ်ားတြင္လည္း လုပ္ကိုင္ခဲ့ဖူးသူ ျဖစ္သည္။ "က်ေနာ့္ အေဖက ေငြေၾကးအားျဖင့္ ဘာမွရတာမဟုတ္ဘူး။ ရံုးသြားရင္ ဘတ္စ္ကားတိုးစီးၿပီး သြားေနၾကရတာ" သူတို႔အေဖ ျဖတ္ သန္းခဲ့ရသည့္ ယခင္ မဆလအစိုးရကာလ အေျခအေနကို ျပန္ေျပာျပသည္။

က်ေနာ္ သူေျပာလိုသည္ကို ျမင္ေယာင္မိသည္။ ထိုအခ်ိန္က ျမန္မာအစိုးရက ဆိုဗီယက္ရုရွားသို႔ အႏုပညာအတြက္ ပညာ ေတာ္သင္မ်ား ေစလႊတ္ခဲ့ေသာ္လည္း အမွန္တကယ္ ေျမႇာက္စားခဲ့ျခင္း မဟုတ္ေပ။ အစိုးရဌာနမ်ားတြင္ ရာထူးတခုခု ေပး ထားမည္။ ျမန္မာ့အသံတြင္ တီးမႈတ္ရမည္။ သို႔မဟုတ္လွ်င္လည္း အႏုပညာေက်ာင္းတခုခုတြင္ စာသင္ၾကားခိုင္းမည္။ ဤမွ်သာပဲ ပစ္စလက္ခတ္ထားခဲ့သည္။ လခကလည္း မျဖစ္စေလာက္၊ သူတို႔ အႏုပညာေဖ်ာ္ေျဖမႈအတြက္ အစြမ္းျပခြင့္ ေတာင္ ၾကံဳပါ့မလားဟု က်ေနာ္ေတြးေနမိသည္။

"က်ေနာ့္အေဖတို႔က ေအာ္ခက္စထရာ Orchestra ၀ိုင္းႀကီးမ်ဳိး လုပ္ခ်င္ၾကတာဗ်။ သူတို႔ ႀကိဳးစားပါတယ္။ မျဖစ္ပါဘူး"

သူေျပာသည္လည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ႏိုင္ငံတခုတြင္ ႏိုင္ငံဂုဏ္ထူးေဆာင္ဟု ေခၚအပ္ေသာ ေအာ္ခက္စထရာ၀ိုင္းႀကီးမ်ဳိး ရွိကို ရွိသင့္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ႏွစ္ ၆၀ ေက်ာ္လာေသာ္လည္း ယခုတိုင္ မရွိေသး။ အစိုးရအဆက္ဆက္က လည္း အားမေပးပါ။ ဤလိုဂီတ၀ိုင္းႀကီးမ်ဳိးက ေငြကုန္ေၾကးက် မ်ားလွသလို၊ အႏုပညာရွင္ အေျမာက္အမ်ားကိုလည္း ေမြး ထုတ္ေပးထားဖို႔ လိုသည္။ ဤလိုေမြးထုတ္ႏိုင္ေအာင္လည္း ဂီတ အႏုပညာ ေက်ာင္းႀကီးမ်ား မရွိပါ။ အႏုပညာရွင္မ်ား စုဆံု ေလ့က်င့္ႏိုင္ၾကဖို႔လည္း လိုသည္။ ယခင္စစ္အစိုးရ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခင္ညြန္႔ရွိစဥ္က ျမန္မာျပည္တြင္ ေအာ္ခက္ စထရာ၀ိုင္းႀကီးတခု ထူေထာင္ရန္အတြက္ ပစၥည္းကိရိယာမ်ား ႏိုင္ငံျခားသို႔ မွာယူတင္သြင္းထားခဲ့သည္ဟု ၾကားဖူးသည္။ ျမန္မာျပည္တြင္လည္း သံစံုဂီတ၀ိုင္းႀကီးတခု ထူေထာင္မည္ဟု သတင္းမ်ားတြင္ ဖတ္ခဲ့ရဖူးသည္။ ေနာက္ေတာ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ခင္ညြန္႔လည္းျပဳတ္၊ သံစံု၀ိုင္းႀကီးလည္း အထမေျမာက္ႏိုင္ဘဲ ျဖစ္ခဲ့ရေတာ့သည္။

"ေနပါဦး... ခင္ဗ်ားကို အလုပ္ကျဖဳတ္တာလား၊ ခင္ဗ်ားက နားလိုက္တာလား" က်ေနာ္က ေမးမိသည္။
"ဒီလိုဗ်" သူက ျပန္ေျဖသည္။
"အခု ေဟာ္တယ္ေတြက ၂၀၀၇ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရး ေနာက္ပိုင္း ဧည့္သည္ အေတာ္အလာ က်သြားတယ္။ နာဂစ္ မုန္တိုင္းအၿပီး ပိုဆိုးတာေပါ့။ ႏိုင္ငံျခားခရီးသြားလုပ္ငန္းဆိုတာ ျမန္မာျပည္မွာ ရပ္ေနသေလာက္ကို ျဖစ္သြားတယ္။ ဧည့္သည္ မရွိေတာ့ က်ေနာ္လည္း တီးစရာမလို၊ ခန္႔ထားစရာလည္း မလို ျဖစ္သြားတာေပါ့။ အခု ေနာက္ထပ္ ကမၻာ့ စီးပြား ပ်က္ကပ္လည္း ထပ္လိုက္လာတယ္ေလ"။ သူေျပာသည့္ အခ်က္ကလည္း ခိုင္လံုေနသည္။ "အဲဒါအျပင္ က်ေနာ့္ပုဂၢိဳလ္ေရး လည္း ရွိေသးတာေပါ့"

"ေဟာ္တယ္မွာ အခ်ဳိ႔ က်ေနာ့္သူငယ္ခ်င္းေတြလည္း လုပ္ၾကတယ္။ အမ်ဳိးသမီးတခ်ဳိ႔ဆိုရင္ အရင္က ေဟာ္တယ္ ထိန္းသိမ္း သန္႔စင္ေရး (house keeping) လုပ္တယ္။ ၃-၄ ႏွစ္ၾကာလာေတာ့ သူတို႔ေတြ ရာထူးတက္လာ၊ ေနာက္ေတာ့ အျခားေဟာ္ တယ္ေတြမွာ မန္ေနဂ်ာေတြ ျဖစ္ေနၾကၿပီ။ အခ်ဳိ႔ေယာက္်ားေလး မိတ္ေဆြေတြလည္း အရင္က စားပြဲထုိးနဲ႔ ၀င္လာတယ္။ ေရွ႔ဧည့္ႀကိဳဌာန (front desk) မွာ လုပ္ၾကတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ရာထူးတက္ မန္ေနဂ်ာေတြ ဘာေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ သူတို႔က ရာထူးေတြတက္လာေပမယ့္ က်ေနာ္က ပီယာႏိုတီးတုန္းပဲ။ လခကလည္း ဒီလခပဲ။ မတက္လာဘူး။ အခု ေနာက္ဆံုး အနားယူရတဲ့ အေျခအေနကို ဆိုက္တာေပါ့" ပုဂၢိဳလ္ေရးတက္လမ္းအရ ၾကည့္ေတာ့လည္း သူေျပာတာ ဟုတ္ ေနသည္။

"အခု အျပင္မွာ တီးေသးလား"
"က်ေနာ္က ေဟာ္တယ္မွာ တီးလာတဲ့ေကာင္၊ လမ္းေဘးမွာေတာ့ မတီးခ်င္ဘူး" သူက ေျဖသည္။ မာနေတာ့ အႀကီးသား။ "က်ေနာ္ေျပာသလိုေပါ့။ က်ေနာ္က ေအာ္ဂင္တို႔၊ ကီးဘုတ္တို႔ကို ပလပ္စတစ္ပဲ ထင္တာ၊ မာနႀကီးတယ္လည္း ထင္ခ်င္ ထင္။ ေနာက္ၿပီး အျပင္မွာတီးဖို႔ ဆိုတာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဂီတေလာက Music industry ကလည္း ခိုးကူးေခြေတြေၾကာင့္ အေတာ္ထိေနၿပီ။ အျပင္ စတိတ္ရိႈးေတြလည္း မရွိေတာ့ဘူး။ ေဟာ္တယ္ထဲ လုပ္တဲ့ စတိတ္ရိႈးေလာက္ပဲ ရွိေတာ့တာ"

သူေျပာသည့္ စကားမ်ားထဲမွ က်ေနာ္ ေကာက္ခ်က္ခ်ၾကည့္ေနမိသည္မွာ ျမန္မာျပည္ ခရီးသြားလုပ္ငန္းက အေတာ္ဆိုးရြား စြာ က်ဆင္းေနပံုရသည္။ ေဟာ္တယ္ႀကီးမ်ားက အပိုဆားဒါး၀န္ေဆာင္မႈမ်ား ေလွ်ာ့ခ်ေနရသည့္ပံု ရသည္။ ထိုမွ်မက ဂီတ ေလာက Music industry ကလည္း အေတာ္ထိခိုက္ေနပံုရသည္။ ဂီတပညာရွင္မ်ားအဖို႔ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းမႈ ဆက္ ရန္ပင္ ခက္ခက္ခဲခဲ ရုန္းကန္လႈပ္ရွား ေနၾကပံုရသည္။

"တကယ္ေတာ့ တိုင္းျပည္မတိုးတက္ရင္၊ ဂီတလည္း ဖြံ႔ၿဖိဳးစရာ မရွိပါဘူး" သူက ေျပာသည္။
က်ေနာ္တို႔ လူ႔ယဥ္ေက်းမႈသမိုင္းကို ျပန္ၾကည့္ရင္လည္း သူေျပာသည့္ အခ်က္က ဟုတ္ေနသည္။ လူအမ်ားက ယဥ္ေက်း ဖြံ႔ၿဖိဳးလာသည္ ဆိုသည္မွာ အႏုပညာကို ၾကည့္၍လည္း ဆံုးျဖတ္ႏိုင္သည္။ ေက်ာက္ခတ္မွာတုန္းက ဂီတမရွိႏိုင္၊ စိုက္ပ်ဳိး အမဲလိုက္ စားေသာက္ေရးသာ ရုန္းကန္ေနၾကရသည္။ ေနာက္ေတာ့ သစ္တုန္း၊ ေက်ာက္တုန္းမ်ား တီးေခါက္ရင္း ဂီတ ျဖစ္လာမည္။ အကကို တီထြင္လာၾကမည္။ သည့္ေနာက္ေတာ့ ေလမႈတ္တူရိယာ၊ ႀကိဳးတပ္တူရိယာ တျဖည္းျဖည္း အဆင့္ ျမင္လာခဲ့ၾကသည္။ က်ေနာ္တို႔က ေနာက္ျပန္သြားေနၿပီလားဟု ေတြးၾကည့္မိသည္။ လူေတြက တေန႔လုပ္ တေန႔စား ရွင္သန္ဖို႔အတြက္ ရုန္းကန္ေနၾကရသည္။ ဂီတ အႏုပညာ ဖန္တီးႏိုင္ဖို႔ ေနေနသာသာ၊ ဂီတ အႏုပညာ အရသာကိုပင္ မခံစားႏိုင္သေလာက္ ျဖစ္လာရသည္။ ပညာေရးစနစ္ကလည္း နိမ့္က်လာသည္။ အေျခခံေက်ာင္းမ်ားတြင္ ဂီတ အႏုပညာ သင္ႏိုင္သည့္ဆရာမ်ား မရွိေတာ့၊ သင္ၾကားေပးသည့္ အစီအစဥ္လည္း မရွိ။ ဂီတ အႏုပညာ ေက်ာင္းကလည္း ရွားရွား ပါးပါး။ ဂီတ အႏုပညာ စာအုပ္စာတမ္းမ်ားလည္း ရွားပါး။ ဂီတ အႏုပညာ ပစၥည္းမ်ားကလည္း ေစ်းႀကီးလြန္းလွသည္။ ဤသို႔ေသာ အေျခအေနၾကားထဲမွ ရုန္းကန္ေနသူမ်ား ရွိေသာ္လည္း ခိုးကူးေခြေစ်းကြက္ေၾကာင့္ အႏုပညာအတြက္ တန္ရာ တန္ေၾကး မရႏိုင္ျပန္။ ငတ္ေနသည့္ အခ်ိန္တြင္ ဂီတ အႏုပညာကိုလည္း မည္သူကမွ် ဇိမ္ခံမခံစားႏိုင္ၾကေတာ့ပါ။ စစ္ အာဏာရွင္ စနစ္ဆိုးေအာက္တြင္ က်ေနာ္ တို႔ အႏုပညာ ဂီတမ်ား ဆိတ္သုဥ္းေတာ့မည္ေလာ။



က်ေနာ္က ရုပ္ရွင္ကားကေလးတခု အေၾကာင္း တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ သတိရလာ၍ ေမးမိသည္။
"ခင္ဗ်ား ပီယာနစ္ ရုပ္ရွင္ ၾကည့္ဖူးလား" ဤရုပ္ရွင္က ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္းက ပိုလန္ႏိုင္ငံမွ ဂ်ဴးလူမ်ဳိး စႏၵယားဆရာတေယာက္ အေၾကာင္း ျဖစ္ရပ္မွန္ကို ျပန္ရိုက္ထားသည့္ ရုပ္ရွင္ျဖစ္သည္။ ဂ်ာမနီ နာဇီတို႔က ပိုလန္ႏိုင္ငံကို က်ဴးေက်ာ္ၾကသည္။ ပိုလန္ႏိုင္ငံက နာမည္ေက်ာ္ စႏၵယားဆရာ Władysław Szpilman က နာဇီတို႔ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈမ်ား အၾကားထြက္ေျပး တိမ္းေရွာင္ေနရင္း၊ ဆာေလာင္ မြပ္သိပ္ေနရင္း၊ ေၾကာက္လန္႔ေနရင္း ဂီတ အႏုပညာကို မစြန္႔လႊတ္ႏိုင္ပံု၊ ဂီတဖန္တီးပံု အေၾကာင္း သူ႔ဘ၀ကို အေျခခံ ရုိက္ျပထားသည့္ ဇာတ္လမ္းျဖစ္သည္။ "က်ေနာ္ သိပ္ႀကိဳက္တာေပါ့" သူက ေျပာသည္။ စႏၵယားဆရာဆိုေတာ့ ဘ၀တူခ်င္း ျဖစ္၍လည္း ပိုႏွစ္သက္ႏိုင္သည္။ က်ေနာ္အားျဖင့္ နားမလည္သည့္ ဂီတလက္သံ၊ လက္ကြက္ေတြကိုလည္း သူက ပို၍ ခံစားရႏိုင္ေသးသည္။ အာဏာရွင္စနစ္မ်ား၊ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈမ်ား ေအာက္တြင္ ဂီတအႏုပညာရွင္မ်ား ခက္ခဲစြာ ရုန္းကန္ၾကရ၊ ရွင္သန္ၾကရသည္ကို ဤရုပ္ရွင္ကားက အထင္အရွား ျပထားသည္။

အခုေတာ့ က်ေနာ့္မိတ္ေဆြ စႏၵယားဆရာက ဂီတႏွင့္ ေ၀းေနသည္၊ က်ေနာ္ကေတာ့ ဂီတဆိုသည္မွာ လူအားလံုးအတြက္ လိုအပ္ခ်က္၊ သူ၏ အႏုပညာဆိုသည္မွာလည္း လူေတြအတြက္ တခုခုပံ့ပိုးေပးႏိုင္သည္ ထင္၍ က်ေနာ္ အၾကံေပးမိသည္။
သူက အင္ဂ်င္နီယာေက်ာင္းဆင္း ျဖစ္သည့္အတြက္ေၾကာင့္လည္း ယခုေတာ့ အိမ္ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ေနသည္ဟု ဆို သည္။ ဂီတႏွင့္ ေခတၱေ၀းေနသည္ဟု ဆိုသည္။ သူတို႔က ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္၊ နာဂစ္မုန္တိုင္းအၿပီးတြင္ ဂီတ အႏုပညာ ရွင္မ်ား စုစည္းကာ မုန္တိုင္းသင့္ဒုကၡသည္မ်ားအတြက္ တတ္ႏိုင္သမွ် ကူညီရန္ သြားခဲ့ၾကသည္။ သူတို႔ တတ္ႏိုင္သည့္ ဂီတ ေဖ်ာ္ေျဖမႈျဖင့္ ပံ့ပိုးကာ မုန္တိုင္းသင့္ျပည္သူမ်ား စိတ္ေ၀ဒနာ ကုသႏိုင္ေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းၾကသည္။ ေနာက္ေတာ့ ဤမွ်ႏွင့္ မလံုေလာက္ဟု ယူဆလာသည္။ သူက မုန္တိုင္းသင့္ျပည္သူမ်ားအတြက္ တန္ဖိုးနည္းအိမ္ယာ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ပါ၀င္၍ ကူညီေနေတာ့သည္။ အခုေတာ့ စႏၵယားဆရာမွသည္ အိမ္ေဆာက္သမား ျဖစ္ေနၿပီ။ သူတတ္ ကၽြမ္းသည့္ အင္ဂ်င္နီယာအတတ္ကို အသံုးခ်၍ သူ ကူညီေပးေနရသည္ကို ေပ်ာ္ေနသည္ဟု ဆိုသည္။

က်ေနာ္ကေတာ့ စႏၵယားဆရာ၏ လက္ေခ်ာင္းကေလးေတြ သံရိုက္ရင္း၊ လႊျဖတ္ရင္း ထိခိုက္သြားမွာကို စိုးရိမ္ေနမိသည္။ သူ၀ါသနာပါသည့္ ဂီတ အႏုပညာ လုပ္ငန္းထဲ ျပန္လုပ္ကိုင္ပါေစဟုလည္း ဆုေတာင္းေနမိပါေတာ့သည္။

ေအာင္သူၿငိမ္း
ေအာက္တိုဘာ ၁၉၊ ၂၀၀၉။

ဆက္လက္ဖတ္႐ႈရန္...

အက်ဥ္းခ်ဳပ္သာဖတ္ရန္...

လမ္းသစ္

ဆ
ရာေဇာ္ဂ်ီ ဘာသာျပန္ထားတဲ့ မိုးၾကယ္မို႔လားနဲ႔ လမ္းသစ္၀တၳဳတိုမ်ားထဲက "လမ္းသစ္" ဆိုတဲ့၀တၳဳကေလးကို တခါ တေလ သတိရမိေသးတယ္။ အေသးစိတ္ေတာ့ မမွတ္မိေပမယ့္ မ်ဳိးဆက္ကြာျခားလာတဲ့သူေတြအၾကားက ျပႆနာေတြ၊ ပဋိပကၡေတြကို ေဖာ္ျပတာလို႔ အမွတ္ရေနမိတယ္။ ဒီ လမ္းသစ္ဆိုတဲ့ ဇာတ္လမ္းေလးက တရုတ္ ျပည္ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္ ေျပာင္းကာလ ၁၉၅၀ ကာလမ်ားကို အေျခခံထားတာပါ။ ၿမိဳ႔ကေလးတခုမွာ လမ္းသစ္ႀကီး တခု ျဖတ္ေဖာက္ဖို႔ လုပ္ေတာ့ ျပႆနာ ရွိလာပါတယ္။ အဖိုးအိုတေယာက္ရဲ႔ ရိုးရာစဥ္ဆက္ သက္ေမြး၀မ္း ေက်ာင္းလုပ္စားလာတဲ့ (ေရေႏြးဆိုင္လို႔ ထင္ တယ္) လုပ္ငန္းပါ လမ္းေဖာက္လို႔ ဖ်က္ရမယ့္အထဲ ပါလာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီအဖိုးရဲ႔သားလို႔ထင္တယ္ လူငယ္ကေလးက ေတာ့ လမ္းေဖာက္တာကို ေထာက္ခံတယ္။ သူ႔အိမ္ တစိတ္တပိုင္း ဖ်က္ေပးလိုက္ရမွာကိုေတာင္ စြန္႔လႊတ္ဖို႔ အသင့္ရွိေနပါ တယ္။ သူကေတာ့ ဒီလမ္းမႀကီး ဟာ ေခတ္မီေရး၊ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးေတြကို ေဆာင္က်ဥ္းလာမယ့္အရာလို႔ ျမင္ထားသလို သူ႔ဘ၀ အနာဂတ္နဲ႔လည္း ယွဥ္ျမင္ထားပါတယ္။ အဖိုးအိုကေတာ့ ေျမႀကီးထဲမွာ ႏွစ္ရွည္ၾကာ အျမစ္စြဲေနတဲ့ သူ႔ေရေႏြးအိုး ႀကီးနဲ႔ ဆိုင္ကိုပဲ မဖ်က္ခ်င္ဘဲ ခင္တြယ္ေနတဲ့ ဇာတ္လမ္းပါ။

ျခံဳေျပာရရင္ မ်ဳိးဆက္ေတြကြာျခားလာတဲ့အေလွ်ာက္ ရႈျမင္ပံု၊ သံုးသပ္ပံု၊ ေတြးေခၚပံုေတြ ကြာျခားလာတာပါပဲ။

က်ေနာ္ ဒီလိုအစခ်ီေရးရတာက ဆရာလူထု ဦးစိန္၀င္းက ေ၀ဖန္ေရးတဲ့ အဲန္ဂ်ီအို၊ ႏိုင္ငံတကာ အဲန္ဂ်ီအိုအေပၚ အျမင္ မေကာင္းတဲ့ကိစၥ ေဆာင္းပါး "အတၱ ပရဟိတလုပ္ငန္း" အေပၚ တုံ႔ျပန္ ေရးသားခ်င္လို႔ပါ။ ေယဘုယ် သူ႔ေဆာင္းပါးအေပၚ ေကာက္ခ်က္ခ်ရရင္-
(၁) ျမန္မာေတြ ေျမာက္ျဖစ္ကုန္မွာ စိုးတယ္။ အဲန္ဂ်ီအိုေတြက ေျမာက္ျပဆန္ေတာင္းေနၾကတယ္။
(၂) ဘယ္သူ႔အားမွ မကိုးနဲ႔။ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး ေျဖရွင္းၾက။
(၃) အဲန္ဂ်ီအိုေတြ ဆိုင္းဘုတ္စံုလာတယ္။ ေျပာေနရင္းနဲ႔ မ်ားလာတယ္။ ႏိုင္ငံျခားခဏသြား၊ ခဏ သင္တန္း တက္ၿပီး အဲန္ဂ်ီအို ျဖစ္လာၾကတယ္။
(၄) ပရဟိတသမားအစစ္ ျမန္မာ့အလင္းဦးတင္လို ရိုးသား သမာဓိရွိတာကို အတုယူၾကလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်မိ ပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ က်ေနာ္ ျပန္လည္ေျဖရွင္းစရာ၊ ေထာက္ျပေဆြးေႏြးစရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိလာပါတယ္။ ခင္ဗ်ားက အဲန္ဂ်ီအိုကို ကိုယ္စားျပဳလို႔ ေျဖရတာလား ဆိုရင္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ မိတ္ေဆြတဦးက ဒီေဆာင္းပါးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အဲန္ဂ်ီအိုလူငယ္ ေတြအၾကား ေျပာဆိုပြဲဆူ ျဖစ္ၾကရတာေလးေတြကို ေပးပို႔လာေတာ့ က်ေနာ္ အတြက္ စဥ္းစားစရာ အမ်ားႀကီး အေထာက္ အကူ ျဖစ္ရပါတယ္။ ျပန္လည္ ေျဖရွင္းသင့္တယ္ ထင္လို႔လည္း ေရးရတာပါ။

ဒီေဆာင္းပါးမွာ လူမႈေရးကို အေၾကာင္းျပလို႔ လုပ္စားေနၾကတာေတြ သေဘာမေတြ႔လို႔ ေထာက္ျပတာ ဆိုရင္ေတာ့၊ ၾကံ့ဖြံ႔ တို႔၊ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးအဖြဲ႔ခ်ဳပ္တို႔၊ မိခင္နဲ႔ ကေလးေစာင့္ေရွာက္ေရး စသျဖင့္တို႔ရဲ႔ လူမႈေရးလုပ္ငန္းေတြကို လည္း ေထာက္ျပ ဖို႔ သင့္တာေပါ့၊ ဒါမွ မွ်မွ်တတျဖစ္မယ္လို႔ ထင္ျမင္မိပါတယ္။ အဲန္ဂ်ီအိုေတြကို တင္းတင္းက်ပ္ က်ပ္ ကိုင္တြယ္ရမယ္ဆိုတဲ့ စစ္အစိုးရရဲ႔ မူအေပၚမွာလည္း ေထာက္ခံရာ ေရာက္ေနသလားလို႔လည္း အေတြး ပြားစရာပါ။

က်ေနာ္တင္ျပခ်င္တဲ့ အခ်က္ေတြကေတာ့ ဒါေတြပါ။

(၁) ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္း
ဆရာ လူထုဦးစိန္၀င္းက အဲန္ဂ်ီအိုလို႔ ေယဘုယ်သမုတ္တဲ့၊ ႏိုင္ငံတကာစာေပေတြမွာ civil society အရပ္ဖက္ လူမႈအဖြဲ႔ အစည္းလို႔ ေခၚၾကတဲ့၊ အင္အားစုေတြက ကမၻာလႊမ္းပတ္ ဆက္သြယ္မႈမွာ အင္အားႀကီးတခုလို ျဖစ္လာပါတယ္။ ဂလို ဘယ္လိုက္ေဇးရွင္းကို ေမာင္းႏွင္ေနတဲ့ တြန္းအားတခုလို႔ ေျပာၾကသလို၊ ဂလိုဘယ္လိုက္ ေဇးရွင္းေၾကာင့္ ထြက္ေပၚလာခဲ့ တဲ့ ရလဒ္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။

အခုအခါ အရင္းရွင္စီးပြားေရး အင္အားစုၾကားနဲ႔ အစိုးရေတြအၾကား ထိန္းညိႇေပးႏိုင္မယ့္ အင္အားစုအျဖစ္ အရပ္ဖက္ လူထု ထူေထာင္အဖြဲ႔အစည္းေတြက အင္အားႀကီးတရပ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ လက္ခံလာၾကရပါၿပီ။ Global civil society လို႔ ေခၚဆိုလက္ခံၾကရတဲ့ အဆင့္ထိေတာင္ ရွိလာခဲ့ပါၿပီ။

ဒီအဖြဲ႔ေတြက ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္း ဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈေတြသာမက၊ အျခား အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားမႈ ေခါင္းစဥ္ေပါင္း စံု လႈပ္ရွားမႈေတြမွာလည္း ပါ၀င္ပတ္သက္ေနၾကပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လည္း ဆိုေတာ့ အရင္က မရွိဘူးတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းအမ်ားက (လက္ေတြ႔အားကိုးမရသည္ထားဦး) ကမၻာေပၚမွာ ရွိလာပါ တယ္။ အဲဒါအျပင္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔ အစည္းေတြ ကိုယ္၌ကလည္း အဲန္ဂ်ီအိုေတြကို ေနရာေပးဆက္ဆံ ေနၾကရပါၿပီ။ ေနာက္ဆံုး ကမၻာ့ဘဏ္၊ အိုင္အမ္အက္ဖ္ မွာေတာင္ သူတို႔စီမံကိန္း၊ ပေရာဂ်က္ေတြအတြက္ ေဒသခံလူထု၊ အဲန္ဂ်ီအိုေတြ၊ စိတ္၀င္စားသူ အုပ္စုေတြ (concerned groups) ေတြရဲ႔ အသံကို နားေထာင္ ရမယ္လို႔ ေနရာေပးလာတာ၊ သူတို႔ကို စင္ျမင့္ေပးလာရတာေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး အာဆီယံပဋိဉာဥ္ စာတန္းကိုယ္၌မွာက အဖြဲ႔၀င္အစိုးရေတြက အဲန္ဂ်ီအိုေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးဖို႔ အသိအမွတ္ျပဳ ထားၾကပါၿပီ။ ဒါကို ေမ်ာက္ျပဆန္ေတာင္းေနၾကတဲ့အဖြဲ႔ေတြ၊ ဆိုင္းပုတ္စံုလြန္းတယ္လို႔ ျမင္ရင္ေတာ့ မသင့္ေလ်ာ္လွပါလို႔ ထင္ပါတယ္။

(၂) ျပႆနာမ်ားက ႏိုင္ငံနယ္နိမိတ္ကို ဂရုမစိုက္ၾကပါ။
အခ်ဳိ႔ျပႆနာေတြက ႏိုင္ငံအစိုးရေတြေတာင္ သူတို႔ခ်ည္းသက္သက္ မေျဖရွင္းႏိုင္ၾကဘူး ျဖစ္လာပါတယ္။ အခု ၾကက္ငွက္ တုတ္ေကြးေရာဂါ၊ ၀က္တုတ္ေကြးေရာဂါ အပါအ၀င္၊ လူကုန္ကူးေရာင္းခ်မႈ၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ/ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ျပႆနာေတြ၊ သဘာ၀၀န္းက်င္ျပႆနာေတြက ႏိုင္ငံအစိုးရတခုတည္း ေျဖရွင္းရလို႔ ရႏိုင္တာ မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ႏိုင္ငံစံု ပူးေပါင္းေျဖ ရွင္း ၾကရသလို၊ ႏိုင္ငံအစိုးရမဟုတ္တဲ့ ကၽြမ္းက်င္သူအဖြဲ႔ေတြ၊ အဲန္ဂ်ီအိုေတြနဲ႔ပါ ပူးေပါင္း ေျဖရွင္းေနၾကရတာေတြ ျဖစ္ေန ပါတယ္။

ႏိုင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရးဆိုတာ အစိုးရေတြရဲ႔ တာ၀န္ပဲ၊ သူတို႔လက္ထဲမွာခ်ည္း ထားမွာလား၊ အဲန္ဂ်ီအိုလို႔ေခၚတဲ့ အဖြဲ႔ေတြ အခ်င္းခ်င္းေရာ ႏိုင္ငံတကာ ပူးေပါင္းဆက္ဆံမႈေတြ မလုပ္ရေတာ့ဘူးလားလို႔ ဆရာဦးစိန္၀င္းေဆာင္းပါးကို ဖတ္ၾကည့္ရင္ ေမးခြန္း ပြားစရာပါဘဲ။ ကမၻာႀကီးမွာ ျပႆနာေတြ မ်ားလာတာနဲ႔ အမွ် အဲန္ဂ်ီေတြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးလည္း တိုးမ်ား လာစရာ ရွိပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ဆိုင္းပုတ္စံုလာစရာ လည္း ရွိပါတယ္။

(၃) ျမန္မာႏိုင္ငံ ျပႆနာဟာ ျပည္တြင္းက ေျဖရံုနဲ႔ လံုေလာက္ႏိုင္ပါသလား။
အခ်က္အလက္ေတြအရ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျပႆနာက သူ႔ဘာသာ မေျဖရွင္းႏိုင္ေတာ့တာ အေသအခ်ာပါပဲ။ အခု ထိုင္းႏိုင္ငံထဲ မွာတင္ ႏိုင္ငံေရးဒုကၡသည္ေတြ သိန္းခ်ီရွိေနသလို၊ စီးပြားေရးအရ ခိုး၀င္ေရႊ႕ေျပာင္းအလုပ္ လုပ္ၾကသူေတြလည္း ၄ သန္း ေလာက္ ရွိေနပါတယ္။ အရင္က က်ေနာ္တို႔က ဗီယက္နမ္ေလွစီးေျပး ဒုကၡသည္ ဆိုတာမ်ဳိး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံက ရိုဟင္ဂ်ာ ေလွစီးေျပး ဒုကၡသည္ဆိုတာေတြလည္း ႏိုင္ငံတကာ အစည္းအေ၀းေတြမွာ ေဆြးေႏြးရတဲ့ အဆင့္ ျဖစ္လာပါတယ္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ နာဂစ္မုန္တိုင္းမွာတင္ လူ တစ္သိန္းေလးေသာင္းေက်ာ္ အသက္ဆံုးရၿပီး၊ ၂। ၄ သန္းေက်ာ္ အိုးအိမ္ ပ်က္စီး ဆံုးရႈံးခဲ့ရပါတယ္။ ဒီလိုကပ္ေဘးဒုကၡေတြကို ျမန္မာ့အလင္းဦးတင္လို တပိုင္တႏိုင္ ေစတနာရွင္ေတြ ေလာက္နဲ႔ေတာ့ ေျဖ ရွင္းလို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးပါဘူး။ ေလ့လာခ်က္ေတြအရ လူေပါင္း ၂၄၀, ၀၀၀ ေလာက္ က အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ ကိုယ္ခံအားက်ေရာဂါပိုး ရွိေနတယ္။ HIV ေရာဂါရွင္၇၆,၀၀၀ ေလာက္ ေဆးေသာက္ဖို႔ လိုအပ္ေနတယ္။ အဲဒါအျပင္ တီဘီ၊ ငွက္ဖ်ား၊ အာဟာရခ်ဳိ႔တဲ့မႈ၊ အျခား ကူးစက္ ေရာဂါေတြအတြက္ အေျခအေန အစီရင္ခံစာေတြကလည္း စိုးရိမ္စရာခ်ည္းပါပဲ။ ဒီလိုအစီရင္ခံစာေတြကလည္း မဟုတ္လုပ္ဇာတ္ခင္းၿပီး ျမန္မာလူမ်ဳိးေတြကို ေမ်ာက္အျဖစ္ျပေနၾက တာလားလို႔ ေစာေက်ာဖြယ္ ရွိလာေတာ့ တာေပါ့။

(၄) ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အဲန္ဂ်ီအိုေတြ သိပ္မ်ားေနၿပီလား။
ျမန္မာႏိုင္ငံက ေဒသအတြင္းမွာ ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီရတာ အနည္းဆံုးပါ။ စာရင္းေတြအရ ျမန္မာႏိုင္ငံက ရတဲ့ ႏိုင္ငံ တကာ အကူအညီဟာ လူတဦးကို တႏွစ္မွာ ၃ ေဒၚလာပဲ ရပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဗီယက္နမ္ ႏိုင္ငံက လူတဦးခ်င္းကို ၂၃ ေဒၚလာရၿပီး၊ လာအိုႏိုင္ငံကေတာ့ လူတဦးကို ေဒၚလာ ၅၀ ရပါတယ္။ တႏွစ္ကို ၃ ေဒၚလာ ရတာနဲ႔ေတာင္ အဲန္ဂ်ီအို ေတြ သိပ္မ်ားလာၿပီ၊ စိုးရိမ္စရာ ျဖစ္ေနၿပီလို႔ ထင္ရင္ေတာ့ ေနာက္ထပ္ပြင့္ လင္းလာလို႔ ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီေတြ ပိုမိုရရွိ လာတဲ့အခါ ဘယ္လို က်ေနာ္တို႔ ခန္႔မွန္းထားရမွန္းေတာင္ မသိေတာ့ပါဘူး။

တကယ္ေတာ့ ႏိုင္ငံတကာ အဲန္ဂ်ီအိုေတြ၊ အဲန္ဂ်ီအိုေတြ၊ အကူအညီေတြနဲ႔အတူ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာ၊ အျခား ကၽြမ္းက်င္ မႈပိုင္းဆိုင္ရာ ကိစၥေတြလည္း အတူ ကပ္ပါလာေလ့ ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရး အေတြ႔ အၾကံဳကစလို႔၊ အရည္ အေသြးျမွင့္ သင္တန္းေတြကတဆင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ စီမံခန္႔ခြဲမႈ စသျဖင့္ ကၽြမ္းက်င္မႈ အရည္အေသြးေတြကိုလည္း ရလာေလ့ ရွိၾကပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပုဂၢလိက စီးပြားေရးက႑ကလည္း မပြင့္လင္း၊ ပညာေရးကလည္း ခက္ခဲ၊ အစိုးရ လုပ္ငန္းေတြ မွာလည္း ေနရာနည္းေနတဲ့ ကာလမွာ လူငယ္ေတြက အဲန္ဂ်ီအိုက႑မွာ ျပံဳတိုးေနတာ၊ အခြင့္အလမ္းတခုလို ျမင္ေနၾကတာကေတာ့ နားလည္မႈ ေပးႏိုင္ပါတယ္။ သိပ္မ်ားေနၿပီလို႔ မဆိုေလာက္ေသးဘူး ထင္ပါတယ္။

(၅) လူမႈ အရင္းအႏွီး
လူမႈ အရင္းအႏွီး (social capital) ဆိုတဲ့ အျမင္နဲ႔ အခ်ဳိ႔ေသာသူေတြက က်ေနာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ အဲန္ဂ်ီအိုပဲေခၚေခၚ၊ လူထုထူ ေထာင္ အဖြဲ႔အစည္းပဲ ေခၚေခၚ တိုးပြားေစဖို႔ ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။ လူဆိုတာက တဦးတည္းေနရင္ အားမရွိလွပါ။ ဒီလူ ေတြကို ေပါင္းကူးဆက္စပ္ၿပီး၊ စုစည္းေပးတဲ့အခါ Bridging and bonding အားျဖစ္လာ ပါတယ္။ ဒီအားဟာ အခုကာလ လူမႈေရး၊ ကယ္ဆယ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး လႈပ္ရွားမႈေတြအတြက္သာမက တခ်ိန္ ျပန္လည္ႏိုင္ငံ ထူေထာင္ေရးကာလေတြ အတြက္ပါ အားျဖစ္ေစပါလိမ့္မယ္။

လူမႈ အရင္းအႏွီးအားေကာင္းတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ပဋိပကၡေျဖရွင္းဖို႔ လြယ္သလို၊ ဒီမိုကေရစီ အျမစ္ခိုင္ဖို႔၊ တိုးတက္မႈ ရေစဖို႔ လည္း ျမန္ေစပါတယ္။

"ခဏ သင္တန္းေလးတက္ၿပီးေတာ့ ျပန္လာတဲ့အခါ အဲန္ဂ်ီအို ျဖစ္ကုန္ၾကတယ္" ဆိုတဲ့ ေ၀ဖန္ခ်က္ကလည္း မသင့္လွဘူး ထင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီသင္တန္းေတြမွာ အဖြဲ႔အစည္းတခု လည္ပတ္စီမံပံု၊ ေခါင္းေဆာင္မႈ၊ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ၊ စီမံ ခ်က္တခုကို ဘယ္လို ရလဒ္ရွိရွိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမယ္ဆိုတဲ့ Logical framework ဆိုတာမ်ဳိး အနည္းနဲ႔ အမ်ား ရရွိ ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ယခင္ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ ေ၀းေနခဲ့တဲ့ gender လိင္ကြဲျပားမႈအေပၚ အျမင္ကိစၥေတြ၊ ပဋိပကၡ ေျဖရွင္းနည္း ေတြ၊ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ သေဘာတရား ေတြကိုလည္း သူတို႔ ေလ့လာရရွိခဲ့ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီသင္တန္းေတြက ဘာမွ တတ္လာမွာ မဟုတ္ ပါဘူးဆိုတာ မ်ဳိးကေတာ့ အထင္အျမင္ေသးရာ က်ပါတယ္။

(၆) ေခတ္ေျပာင္းခဲ့တယ္။
ပထမအခ်က္ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ကိုယ့္ဘာသာ တံခါးပိတ္ေနလို႔ မရႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔က ဘာျဖစ္လို႔ ေမ်ာက္ လို႔ အထင္မခံခ်င္ရတာလဲ ဆိုတာလည္း ေမးခြန္းျဖစ္မိပါတယ္။ ႏိုင္ငံ့သိကၡာ က်ေစတယ္၊ လူမ်ဳိးသိကၡာ က်ေစတယ္၊ အရွက္ရေစတယ္လို႔ ျပန္ေျဖမယ္ ထင္မိပါတယ္။ ျမန္မာစစ္အစိုးရလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အလားတူ မေကာင္းတာ၊ ဆင္းရဲ ေနတာ၊ ဆိုးရြားေနတာေတြ ႏိုင္ငံတကာက မျမင္ေစခ်င္ပါဘူး။ တခါက ႏိုင္ငံတကာ အစည္းအေ၀းတခုမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲလုပ္မယ္ဆိုရင္ အကူအညီ ၁ ဘီလီယံေဒၚလာ ေပးမယ္ ကမ္းလွမ္းေတာ့ ျမန္မာေတြက ေမ်ာက္ ေတြ မဟုတ္ဘူးလို႔ အဲသည္အခ်ိန္က ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး ျဖစ္သူက ျပန္ေျပာတာ အမွတ္ရမိပါေသးတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဆင္းရဲတယ္ဆိုတာ ရွက္စရာမဟုတ္ပါ။ တရုတ္ႏိုင္ငံႀကီးကေတာင္ သူ႔ဆီမွာ လူမႈေရး မညီမွ်တာ၊ အခ်ဳိ႔ဆင္းရဲက်န္ေနတဲ့ ေဒသက ျပႆနာေတြကို ဦးစားေပးေျဖရွင္းရမယ္ ေျပာေနတာ ဖတ္ရပါတယ္။ အိႏၵိယကလည္း သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ဆင္းရဲ တဲ့ ႏိုင္ငံႀကီးလို႔ ေျပာေနတုန္းပါ။ အရွက္နဲ႔ လူလုပ္ၿပီး ကိုယ္ဆင္းရဲေနတာ ဖံုးဖိေန၊ ကိုယ့္ျပႆနာေတြ လူမ်ား မသိေစနဲ႔ ဆိုတဲ့ ေခတ္ကေတာ့ ကုန္ၿပီ ထင္ပါတယ္။

ျမန္မာ့အလင္း ဦးတင္လို ပရဟိတ ကိုယ္က်ဳိးစြန္႔ လူမႈေရးေဆာင္ရြက္သူေတြကေတာ့ ေလးစားစရာပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ေခတ္မွီ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးသေဘာတရားနဲ႔ ၾကည့္တဲ့အခါ သူ႔လုပ္ငန္းက အလွဴေပးေရး (charity) အဆင့္မွ်သာပဲ ရွိပါတယ္။ အကယ္၍ ျမန္မာျပည္ထဲမွာ သူ႔လို လူေတြေပၚလာ အဖြဲ႔အစည္းေတြ ထူေထာင္ ကူညီၾကတယ္ပဲ ထားဦး၊ Gender လို႔ေခၚ တဲ့ လိင္ကြဲျပားမႈကိစၥေတြ စဥ္းစားမိဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကိစၥေတြလည္း လုပ္ေဆာင္မိၾကပါ့မလား။ Empowerment လို႔ေခၚတဲ့ လူထုအင္အား ဖြံ႔ၿဖိဳးလာ ေစေရး ကိစၥေတြကိုလည္း စဥ္းစားမိၾကဖို႔ ရွိသလား။ ဒီလို ျပည္တြင္းက အဖြဲ႔အစည္းေတြမွာ ေခတ္သစ္ ေခါင္းေဆာင္မႈ၊ စီမံခန္႔ခြဲေရး ပညာေတြကို ဘယ္သူေတြက ေပးမွာလဲ။ ဒီလို ျပည္တြင္း ေစတနာရွင္အဖြဲ႔ေတြက ပညာေရးကို ဘယ္ပံုနဲ႔ သစ္ၾကမွာလဲ။ နာဂစ္မုန္တိုင္းအၿပီး ေဆာင္ရြက္ၾကသလို စစ္တမ္း ေကာက္ ယူတာေတြ၊ စီမံခ်က္ေသခ်ာ ဆြဲၿပီး ေဆာင္ရြက္တာေတြ ရွိမွာလား။ ျပည္တြင္းက အရင္းအျမစ္ေတြကေရာ တခ်ိန္ျပန္ လည္စုစည္းလိုက္ရင္ လုပ္ငန္းႀကီးေတြ လုပ္ေလာက္ေအာင္ ေလာက္ေလာက္လားလား က်န္ေသးရဲ႔လား။ ႏိုင္ငံတကာက စာခ်ဳပ္စာတန္းေတြ၊ ပဋိဉာဥ္ေတြ၊ ကမၻာ့အဖြဲ႔အစည္းေတြက ေနရာေပးထားတဲ့ အဲန္ဂ်ီအို ေတြအတြက္ စင္ျမင့္ေတြကို ျပည္တြင္း အဲန္ဂ်ီအိုေတြက ၀င္ယူၾကမွာလား။ တို႔နဲ႔ မဆိုင္ဘူးဆိုၿပီး ထားၾကမွာ လား… က်ေနာ္ကေတာ့ ဦးတင္တို႔ေခတ္ အေျခအေနနဲ႔ အခု အေျခအေန ကြာခဲ့ၿပီလို႔ ျမင္မိပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႔ သမာဓိကို အတုယူစရာ ျဖစ္ေပမယ့္ အလွဴေပးလုပ္ငန္း ေလာက္နဲ႔ မလံုေလာက္ေတာ့ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။

အဲန္ဂ်ီအိုေတြမွာ မူမမွန္တာ၊ ျခစားေနတာ၊ ပ်ံ႔က်ဲလြန္းေနတာ အားမရစရာေတြ ရွိေကာင္း ရွိေနႏိုင္ပါတယ္။ တကယ့္ လိုအပ္ေနတဲ့ ျပည္သူေတြအတြက္ မထိေရာက္တာေတြလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေတြကိုလည္း ေထာက္ျပဖို႔လိုသလို သူတို႔ လိုက္နာက်င့္သံုးရမယ့္ က်င့္၀တ္ (code of conduct) ေတြကိုလည္း ျပန္လည္ ေထာက္ျပဖို႔ လိုပါတယ္။ ေ၀ဖန္စရာရွိရင္ လည္း ေဖ၀န္ဖို႔လိုပါတယ္။ အခုကာလမွာ လူငယ္ေတြက တေယာက္ၿပီး တေယာက္အဲန္ဂ်ီအို ဆိုင္းပုတ္ေတြ ေထာင္လာ ၾကတယ္ဆိုတာ မေကာင္းတဲ့ကိစၥလို႔ မျမင္မိပါ။ မုဒိတာ ပြားသင့္ပါေၾကာင္း တင္ျပလိုပါတယ္ ခင္ဗ်ား။

ေအာင္သူၿငိမ္း

ဆက္လက္ဖတ္႐ႈရန္...

အက်ဥ္းခ်ဳပ္သာဖတ္ရန္...